Toelichting bij het gebruik van de beheerkaarten

De beheerkaarten zijn samengesteld op basis van waarnemingen uit het Landelijk Bestand Vlinders (in beheer van De Vlinderstichting) uit de periode 2000 tot en met 2009. Dit bestand bevat circa 2 miljoen waarnemingen en is daarmee het meest volledige bestand met dagvlinderwaarnemingen in Nederland.

• Soortenselectie
• Betekenis verschillende kleuren
• Samenvatting
• Eventuele alternatieven
• Lijst met soorten
• Disclaimer

Soortenselectie

Uit het Landelijk Bestand Vlinders zijn alle waarnemingen geselecteerd van alle soorten dagvlinders van de Rode Lijst dagvlinders uit de categorieën ‘ernstig bedreigd’, ‘bedreigd’ en ‘kwetsbaar’ in de provincies Limburg, Noord-Brabant, Zuid-Holland, Gelderland, Overijssel en Drenthe. Waarnemingen van de Rode Lijst in de categorie ‘gevoelig’ zijn, met uitzondering van het heideblauwtje, niet in de analyse opgenomen, omdat deze soorten vaak nog erg talrijk zijn en het daardoor praktisch onuitvoerbaar is om altijd rekening te houden met deze soorten bij de bestrijding van de eikenprocessierups. Ook de rouwmantel, keizersmantel en grote ijsvogelvlinder zijn niet in de analyse opgenomen omdat deze soorten een zwervend karakter hebben en geen populaties hebben in Nederland. Het heideblauwtje is wel opgenomen, omdat deze soort vermeld wordt op de Flora- en Faunawet. U kunt de complete lijst met gebruikte soorten hieronder bekijken.

Dagvlinders zijn relatief plaatstrouw, maar kunnen in beperkte mate in een gebied migreren. Bij de interpretatie van de grootte van het leefgebied van de vlinders is daarom uitgegaan van een bufferzone van 250 meter rondom de waarnemingslocaties. Alle verharde wegen die zich in het waarnemingsgebied van een of meer soorten uit bovengenoemde selectie of de bufferzone bevinden zijn gemarkeerd als gevarenzone. Wegen in de bebouwde kom zijn doorgaans niet aangegeven, behalve doorgaande wegen. De vlinderwaarnemingen zelf zijn niet op de kaart weergegeven.

Betekenis verschillende kleuren

Alles soorten dagvlinders die vermeld worden op de Flora- en Faunawet zijn strikt beschermd. Dat wil zeggen dat niets gedaan mag worden wat gevaar voor deze soorten inhoudt. Op locaties waar deze soorten voorkomen, mogen geen bespuitingen met biologische dan wel chemische middelen plaatsvinden waarbij rupsen van vlinders gedood worden. Deze locaties zijn op de kaarten in blauw/paars (Google Maps) of paars (Google Earth) aangegeven.

De overige soorten dagvlinders die gebruikt zijn in de analyse staan op de Rode Lijst in de hierboven genoemde categorieën. Bij aanwezigheid van Rode Lijst-soorten geldt de zorgplicht in kader van Flora- en Faunawet. Dat wil zeggen dat men rekening dient te houden met deze vlindersoorten bij de afweging om al dan niet een bestrijding van eikenprocessierups uit te voeren met middelen, die voor vlinders non-selectief zijn. Activiteiten zoals monitoring in het voorgaande jaar, informatie inwinnen over de plaagdruk van eikenprocessierups in de omgeving, en het bijhouden van klimaatsomstandigheden tijdens de eerste twee weken na de uitkomst van de rupsen, ondersteunen de afweging of er risico op overlast voor mensen wordt verwacht. In het geval dat een groot risico op overlast voor mens en dier wordt verwacht, kan men besluiten tot het uitvoeren van een bespuiting (zie ‘Beslisschema Beheersing Eikenprocessierups’ op de website www.minlnv.nl/eikenprocessierups). De locaties met soorten dagvlinders waarvoor deze zorgplicht geldt, zijn in rood weergegeven. Op de Google Maps-kaarten worden deze bij overlap met Flora- en Faunawetsoorten paars. Met de knoppen onderaan de kaarten kunt u de beide categorieën aan of uit zetten.

Samenvatting

Langs (en direct rondom) de op de kaarten paars gemarkeerde wegen en weggedeelten mag vanwege de aanwezigheid van beschermde vlindersoorten niet worden bestreden met chemische en biologische middelen die dodelijk zijn voor rupsen. Middelen die specifiek alleen de eikenprocessierups doden zijn momenteel niet beschikbaar.
Langs (en direct rondom) de op de kaarten rood gemarkeerde wegen en weggedeelten wordt geadviseerd om de eikenprocessierups alleen na een zorgvuldige afweging biologisch te bestrijden.

Eventuele alternatieven

Methoden die zonder nadelige gevolgen voor andere vlindersoorten, uitgezonderd eikenprocessierups, kunnen worden toegepast, zijn het mechanisch of thermisch verwijderen van de nesten en de rupsen. Zie voor meer informatie de bijlage ‘Inventarisatie Bestrijdingsmethoden Eikenprocessierups’ op de website www.minlnv.nl/eikenprocessierups.

Lijst met soorten

Lijst met soorten dagvlinders die gebruikt zijn bij de analyse en samenstelling van de beheerkaarten. Van de hieronder genoemde soorten dagvlinders zijn in de periode 2000-2009 waarnemingen gedaan die duiden op voortplanting in de provincies Limburg, Noord-Brabant, Zuid-Holland, Gelderland, Overijssel en Drenthe.

Flora- en faunawetsoorten:
• Bruin dikkopje
• Donker pimpernelblauwtje
• Dwergblauwtje
• Grote vuurvlinder
• Heideblauwtje
• Iepenpage
• Klaverblauwtje
• Pimpernelblauuwtje
• Veenbesparelmoervlinder
• Veenhooibeestje

Overige Rode Lijstsoorten:
• Dwergblauwtje
• Purperstreepparelmoervlinder
• Bosparelmoervlinder
• Grote parelmoervlinder
• Grote vos
• Grote weerschijnvlinder
• Kleine heivlinder
• Veenbesblauwtje
• Veldparelmoervlinder
• Aardbeivlinder
• Bruine eikenpage
• Duinparelmoervlinder
• Gentiaanblauwtje
• Kleine ijsvogelvlinder
• Kommavlinder
• Sleedoornpage
• Spiegeldikkopje
• Zilveren maan
• Bont dikkopje
• Bruine vuurvlinder
• Kleine parelmoervlinder

Disclaimer

De hier gepresenteerde gegevens zijn uitsluitend geschikt voor gebruik bij de bestrijding van de eikenprocessierups. De gegevens zijn maximaal vier seizoenen bruikbaar, daarna wordt geadviseerd om een update van de beheerkaarten te laten maken. De Vlinderstichting kan geen verantwoordelijk aanvaarden voor schade toegebracht aan populaties of gebieden waar geen gegevens van bekend zijn bij De Vlinderstichting.

Copyright © De Vlinderstichting, Wageningen, uitgave voorjaar 2010.

Deze beheerkaarten worden u aangeboden door de provincies Limburg, Gelderland, Noord-Brabant, Zuid-Holland, Overijssel en Drenthe. De beheerkaarten zijn gemaakt door De Vlinderstichting (Dick Groenendijk, Marijn Prins & Nicoliene Peet) in samenwerking met het Aanspreekpunt Eikenprocessierups bij de Plantenziektenkundige Dienst en de ‘Expertgroep eikenprocessierups’.