Nieuwsbericht

Massale voortplanting zadellibel in Nederland en België

donderdag 23 februari 2023

De zadellibel is een Zuid-Europese libel, die zelden in ons land werd gezien. In juni 2019 was er echter een invasie van de zadellibel in Nederland en België. Dit resulteerde in veel waarnemingen op verschillende locaties, maar ook de allereerste voortplanting van de zadellibel op allerlei plekken in beide landen in de zomer van 2019. Nu is er een artikel over verschenen.

Zadellibel, net uitgeslopen vrouwtje (Bron: René Manger). Zadellibel, net uitgeslopen vrouwtje (Bron: René Manger).

Zadellibellen (Anax ephippiger) zijn uitstekende vliegers en zijn vrij algemeen in de droge streken van Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Daar planten ze zich voort in droogvallende plassen of in tijdelijke plasjes die ontstaan na de geringe regenval. Omdat de habitat maar kort beschikbaar is, verloopt de larvale ontwikkeling vrij snel en trekken ze in de regel weg van hun voortplantingsbiotoop, waarbij ze zeer grote afstanden kunnen afleggen en waarbij ze ook ’s nachts vliegen.

In ons land

De levensduur van een imago (volwassen insect, red.) bedraagt al snel vele maanden waarbij ze zelfs een jaar oud kunnen worden. De laatste tien jaar wordt de zadellibel elk jaar in ons land gezien en dat zijn meestal waarnemingen van volwassen dieren in de kustregio. 

Voortplanting

Ei-afzettende zadellibellen bij Weert in 2019 (Bron: René Manger). Ei-afzettende zadellibellen bij Weert in 2019 (Bron: René Manger).

In juni 2019 werd op tientallen locaties ei-afzet van de zadellibel in tandems gezien. In totaal werden 49 locaties in Nederland en België onderzocht op de aanwezigheid van de zadellibel. Op zeven locaties werden in augustus in totaal ongeveer tweeduizend verse imago’s en larvenhuidjes van de soort waargenomen (een locatie in België en zes locaties in Nederland). Het stadspark in Antwerpen en de Millingerwaard bij Nijmegen zijn het best onderzocht en hier werden de meeste waarnemingen gedaan.

Snelle ontwikkeling

Het is gebleken dat de larven van de zadellibel in onze regio zich slechts in ongeveer tachtig dagen hebben ontwikkeld tot volwassen dieren. De zeer hoge temperaturen en lange droogteperiode tijdens de zomer van 2019 hebben aan de snelle ontwikkeling van de larven bijgedragen. Dit resulteerde in vele plassen die grotendeels tot volledig droogvielen. Op die locaties die nog water bevatten, leidde dit tot vrij hoge watertemperaturen en bijgaande explosieve groei van zoöplankton, het stapelvoedsel voor de larven, wat zorgde voor een snelle groei.

Voortplantingsbiotoop

De voortplantingsbiotoop betrof vooral gedeeltelijk droogvallende wateren. Die locaties bevonden zich zowel in stedelijk gebied als in de duinen, in een riviervalleisysteem en in een ven op de heide. Het uitsluipen van de larven vond vooral ’s nachts plaats waarbij de pas uitgeslopen dieren in een zeer korte tijdspanne van ongeveer tien minuten, net voor zonsopgang, van het voortplantingswater wegvlogen.

Toekomst

Voortplanting in onze regio zal ook in de nabije toekomst beperkt blijven tot zadellibellen die hier in de voorzomer aankomen en – mits het een uitzonderlijke warme en droge zomer is – hier een kans hebben om zich in een paar maanden succesvol voort te planten.

Meer informatie

Meer weten over libellen

Op onze website staat van alles en nog wat geschreven over libellen waardoor dit een geschikte plek is om eens doorheen te gaan als je meer bekend wilt worden met deze fascinerende groep.

Lees verder

2023 AnaxEphippiger België KarsVeling Natuurbericht Nederland ReneManger Zadellibel