Nieuwsbericht

Vlinders en andere insecten profiteren van meerjarige vogelakkers

maandag 15 april 2019

Uit nieuw onderzoek in Noord-Holland blijkt dat meerjarige vogelakkers een positief effect hebben op de aantallen dagvlinders, zweefvliegen en bepaalde soorten nachtvlinders. Deze kennis maakt het mogelijk om gericht te werken aan herstel van de insectenfauna in akkerlandschappen.

Vogelakker op Texel

In het Noord-Hollandse agrarisch natuurbeheer dat wordt uitgevoerd door agrarische collectieven, worden open akkers beheerd ten behoeve van akkervogels. Over het effect van akkernatuurmaatregelen op akkervogels als veldleeuwerik en grauwe kiekendief is reeds het nodige bekend door onder meer het baanbrekende werk van Grauwe Kiekendief – Kenniscentrum Akkervogels. Maar van de effecten van vogelakkers op vlinders en andere bloembezoekende insecten weten we nog maar weinig. Dat terwijl er wereldwijde zorgen zijn over afnemende aantallen insecten. Daarom is in 2017 een tweejarig project gestart van De Vlinderstichting, ANLV De Lieuw Texel en ANV Hollands Noorden, gefinancierd door de provincie Noord-Holland. Binnen het project is insectenmonitoring uitgevoerd en praktische kennis over (het beheer van) vogelakkers gedeeld met de twee collectieven en aangesloten agrariërs. De focus binnen het project lag op de maatregel ‘meerjarige vogelakkers’.

Insectenmonitoring

De klaverspanner houdt van vogelakkers

 

Vogelakkers hebben in eerste instantie als doel om foerageergebied in zomer en winter te bieden voor akkervogels in open akkerland, maar ook als broedgebied te fungeren voor bijvoorbeeld de veldleeuwerik en gele kwikstaart. Omdat er in een meerjarige vogelakker gedurende het groeiseizoen een aanbod van bloeiende kruiden aanwezig is, en een deel van de braakstroken ongemaaid de winter over staat, was de verwachting dat naast akkervogels ook vlinders en andere insecten van deze maatregel profiteren. Om de effecten van meerjarige vogelakkers in Noord-Holland op vlinders, bijen en andere insecten in beeld te brengen, is in een tweejarig onderzoek monitoring uitgevoerd op vier verschillende vogelakkers en vier referentiepercelen zonder vogelakker. De metingen vonden plaats in de kop van Noord-Holland en op Texel. Vanwege de beperkte steekproefgrootte was het onderzoek verkennend van aard. Monitoring van dagvlinders werd uitgevoerd in zogeheten vlinderroutes. De insectengroepen wilde bijen, nachtvlinders, libellen en zweefvliegen werden gemonitord in korte transecten. In elk meetjaar vonden per locatie drie veldbezoeken plaats, verspreid over de maanden mei/juni, juli en augustus.

Positieve effecten

Vogelakker Hippolytushoef

De onderzochte vogelakkers bleken significant positieve effecten te hebben op de aantallen dagvlinders, zweefvliegen en nachtvlinders. Van de aantallen dagvlinders bleek 56% te bestaan uit graslandvlinders, een groep die in heel Europa onder druk staat. Lokaal werden grote aantallen nachtvlinders in vogelakkers vastgesteld, met mogelijk positieve gevolgen voor de voedselvoorziening van opgroeiende jonge akkervogels. Voor wilde bijen kon geen effect worden vastgesteld van de vogelakkers. Bijzonder waren echter de vondsten van twee zeldzame bijensoorten op vogelakkers op Texel: de gewone langhoornbij en de moshommel werden beide met een handvol exemplaren vastgesteld op de vogelakkers (en niet op de referentiepercelen). Dit indiceert dat meerjarige vogelakkers van waarde kunnen zijn voor landelijk zeldzame bijensoorten, mits de beheermaatregel in leefgebied van deze bijensoorten gesitueerd is. Van vogelakkers in de provincie Groningen is sinds kort bekend dat moshommels eveneens hiervan gebruik maken.

Deze studie geeft voor het eerst inzicht in de effecten van meerjarige vogelakkers op dagvlinders en andere bloembezoekende insecten. Deze kennis kan behulpzaam zijn bij het realiseren van het broodnodige biodiversiteitsherstel in akkerlandschappen.

Lees het rapport

insecten Vogelakker