Nieuwsbericht

2019 een topjaar voor de distelvlinder!

vrijdag 21 juni 2019

De distelvlinder heeft af en toe een 'invasiejaar'; er zijn er dan heel erg veel. 2019 is zo'n jaar. Met een kleine omweg zijn er nu vele duizenden distelvinders ons land binnengekomen.

Gehavende distelvlinder, na een lange tocht

De distelvlinder maakt een bijzondere reis. Zijn leven begint in de Sahel in Afrika. Van daaruit vliegt de distelvlinder steeds verder naar het noorden. Dat duurt verschillende generaties: de vlinders die we hier zien, zijn de (achter)kleinkinderen van de vlinders die uit Afrika vertrekken. Als de weersomstandigheden en windrichting goed zijn, kunnen er grote aantallen distelvlinders ons land bereiken. En het lijkt er op dat 2019 zo'n jaar is. 

Omweg

De distelvlinders die je nu ziet hebben een wat 'gerafeld' uiterlijk. Ze hebben namelijk al flink wat vlieguren gemaakt. In februari vertrokken ze uit Zuid(-Oost)- Europa. Eind maart kwam ze aan in Israël en Cyprus. Midden mei gingen de nakomelingen op weg naar het noordwesten. Door het slechte weer weken ze noordwaarts uit (Zweden), maar via een omweg zijn ze nu toch bij ons.

Distelvlinderinvasie van 2019

Deze grafiek laat het verschil zien tussen de aantallen distelvlinders in 2009 en in 2019. In 2009 waren de dichtheden langdurig hoog, met een heel hoge piek. Maar het is dit jaar nog niet voorbij! De gegevens komen uit het Meetnet Vlinders. Help ons mee en geef uw waarnemingen door!

Vlinder melden

Van Afrika naar Europa

In de winter kruipen de distelvlinders in Midden-Afrika uit de pop. Ze vertrekken dan van hun geboortegrond en vliegen over de Sahara. In Noord-Afrika zit de trektocht erop en planten distelvlinders zich voort. Ongeveer een maand later, het is dan februari, steken de nieuwe distelvlinders de Middellandse Zee over naar Zuid-Europa. En daar herhaalt de cyclus zich nog een keer. In april gaat de volgende generatie – dit zijn dus al de ‘kleinkinderen’ van de distelvlinders die in januari vertrokken – nog verder noordwaarts. Die vlinders komen zo rond het van begin mei Nederland binnen. Ze hebben er dan een reis van 4.000 kilometer op zitten. 

Weersomstandigheden

Hoeveel distelvlinders er uiteindelijk in Nederland aankomen, is in grote mate afhankelijk van het weer en de windrichting. Is het in Afrika te droog, dan zijn er maar weinig rupsen die uiteindelijk vlinder worden omdat voedsel dan schaars is. Rupsen van de distelvlinder eten met name distelsoorten en grote brandnetel. Bij voldoende regenval is er meer dan genoeg bladgroen en zullen er ook meer vlinders uit de pop komen.

Tegenwind

Ook de windrichting is belangrijk. In 2018 waren de omstandigheden goed, maar half april draaide de wind plots naar het noorden. Door deze tegenwind werden de vlinders in andere richtingen geblazen, en waren de aantallen in Nederland niet erg hoog. Het laatste jaar dat alle omstandigheden goed waren, was in 2009. Toen werd Nederland overspoeld door distelvlinders. Voor het Meetnet Vlinders werden er toen meer dan 25.000 geteld, terwijl dat in andere jaren schommelt tussen 250 en 1500.

Miljoenen vlinders

Als alles meezit kunnen er miljoenen vlinders meedoen aan de trek. Dat is niet altijd zichtbaar, want ze trekken niet altijd laag over. Distelvlinders kunnen op ruim een kilometer hoogte vliegen en zich laten meevoeren op de luchtstromen; ze vliegen dan met een snelheid van wel 50 kilometer per uur.

Ieder voor zich

Distelvlinders trekken niet in groepen, zoals vogels dat doen. Iedere vlinder vliegt individueel richting het noorden. Omdat ze de weg van de minste weerstand zoeken, zorgt dat ervoor dat de meeste vlinders in dezelfde richting vliegen. En dan lijkt het toch een beetje op een groepje.

Vlindertrek in beeld

Op sommige plekken is de trek ook heel duidelijk zichtbaar. In Amerika, waar distelvlinders ook van zuid naar noord trekken, is de trek nu ook goed op gang. Door een barrière in het landschap zijn de vlinders hier op zoek naar een doorgang, en pas dan zie je hoeveel het er zijn. 

Gelukkig was het voor deze vlinders geen probleem. Melanie Arias, de maakster van het filmpje, zegt: "Happily these ones were able to fly through, over and around, the fence behind home plate is not too big."

Help de vlinders

Alle vlinders hebben nectar nodig om te kunnen leven. Zorg daarom dat er in je tuin altijd iets te bloeien staat. Daarmee help je vlinders, bijen en andere insecten. En dat is hard nodig, want ze hebben het zwaar. Met de juiste planten in je tuin of op je balkon kan je het verschil maken!

Maak een vlindertuin

2019 Distelvlinder invasie trekvlinders ZuidEuropa