Vlinders in de winter

Waar blijven vlinders in de winter?

Als het in september en oktober weer kouder wordt, gaan de vlinders in winterrust. De meeste vlinders in Nederland brengen de winter door als eitje, rups of pop. Een paar opportunisten brengen de winter door als vlinder: de kleine vos, de dagpauwoog, de gehakkelde aurelia en de citroenvlinder. In de vroege voorjaarszon zijn dit de eerste vlinders die zich laten zien.

Eitjes in de winter

Een voorbeeld van vlinders die als eitje overwinteren is de familie van de dikkopjes. Het vrouwtje legt de eitjes in de stengels van grassen. Deze eitjes komen niet uit, maar blijven de hele winter tussen het gras zitten. Pas als het voorjaar wordt kruipen de rupsen naar buiten. 

Rupsen in de winter

Als rups overwinteren ondeer andere het oranje zandoogje en het koevinkje. De rupsen zitten doodstil en kunnen goed tegen kou en vorst. Zodra het voorjaar begint worden ze weer actief en eten vrolijk verder, totdat ze gaan verpoppen. 

Poppen in de winter

De koolwitjes bijvoorbeeld, overwinteren als pop. Poppen kunnen zich niet bewegen en zijn daarom goed verstopt. Ze hangen ergens tussen de planten, of liggen gewoon op de grond. 

Winterklaar maken? Liever niet!

Alle die eitjes, rupsen en poppen overwinteren ook in uw tuin. Rupsen verstoppen zich ergens in het gras, tussen de beplanting of onder afgevallen blad. Laat uitgebloeide planten dus vooral met rust en maai niet in de winter. Toch opruimen? Wacht dan tot het voorjaar.

Lees meer tuintips

Overwinteren als vlinder

Citroenvlinder hebben antivries in hun lijf en zullen dus niet snel doodvriezen (Foto: Karin van Boggelen)

Soorten die in Nederland als vlinder overwinteren zijn de citroenvlinder, de dagpauwoog, de gehakkelde aurelia en de kleine vos. Sommige vlinders kruipen weg in een beschut hoekje in een schuur of in een holle boom. Ze houden een soort winterslaap en komen in de lente weer tevoorschijn.

De citroenvlinder is een taaie: die gaat gewoon ergens aan een blad of een takje hangen en kan zelfs overleven als de temperatuur onder nul komt. Tijdens de eerste zonnige lentedag komen de vlinders weer tevoorschijn. 

Een vlinder in je huis

Soms gebeurt het dat u in het najaar in huis een vlinder tegenkomt die wil overwinteren. Als de vlinder binnen blijft dan blijft hij actief door de warmte, en hij verbruikt dan veel te veel energie (waardoor hij over een paar weken dood gaat). U kunt de vlinder het beste voorzichtig vangen in een glas, en vrijlaten op een beschutte plek zoals in een schuurtje of onder een afdakje. Hij zoekt dan vanzelf hij beste plekje op (waarschijnlijk vind je hem de volgende dag niet meer terug).

Overwinteren in het buitenland

De meeste atalanta's vertrekken in het najaar naar het zuiden om te overwinteren. (foto: Henk Bosma)

Voor sommige vlinders is de winter in Nederland te koud. Als ze hier zouden blijven, zouden ze doodgaan. Deze vlinders komen in het voorjaar naar Nederland en planten zich hier voort. De vlinders van de volgende generatie vliegen in het najaar naar het zuiden (Zuid-Europa of Noord-Afrika), waar het in de winter warmer is dan in Nederland. De atalanta en de distelvlinder zijn voorbeelden van soorten die dit doen en worden daarom trekvlinders genoemd.

Meer over trekvlinders

Alles over vlinders