zoomstipspanner Scopula umbelaria

Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Sterrhinae / Scopula umbelaria
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(moeilijk tot zeer moeilijk te determineren)
Zeldzaamheid

De enige waarnemingen zijn bekend uit 1849 (Ede) en 1904 (Apeldoorn).

Rode lijst
verdwenen

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 14-15 mm. Een lichtgrijze, zandkleurig getinte stipspanner met een vaag patroon van grijsbruine dwarslijnen, vooral in het wortel- en zoomveld. Het meest duidelijk zijn nog de buitenste en middelste dwarslijn. Het schuine verloop daarvan komt sterk overeen met dat van de zwartstipspanner (S. nigropunctata). Alleen op de achtervleugel is soms een kleine middenvlek aanwezig. De franjelijn bestaat uit stipjes waartussen soms streepjes zichtbaar zijn.

Gelijkende soorten vlinder

De zwartstipspanner (S. nigropunctata) heeft meer uitgesproken dwarslijnen en een duidelijke middenvlek, zowel op de voor- als achtervleugel. Bij de crème stipspanner (S. ternata) lopen de dwarslijnen niet schuin naar de vleugelpunt, maar evenwijdig aan de vleugelachterrand; een franjelijn ontbreekt of is vaag zichtbaar en stipjes ontbreken. Bij de satijnstipspanner (Idaea subsericeata) is het patroon van eveneens evenwijdig aan de achterrand lopende dwarslijnen duidelijker zichtbaar, ook in het wortel- en zoomveld.

Klik hier voor gedetailleerde verschillen met illustraties tussen zeven Scopula- en drie Idaea-soorten.

zwartstipspanner
Scopula nigropunctata
GEOMETRIDAE: Sterrhinae

crème stipspanner
Scopula ternata
GEOMETRIDAE: Sterrhinae

satijnstipspanner
Idaea subsericeata
GEOMETRIDAE: Sterrhinae

Levenscyclus

Rups: najaar-mei. De soort overwintert als rups.

Waardplanten

Onder andere wikke.

Habitat

In het buitenland: warme droge bosachtige gebieden op  zandgrond.

Vliegtijd en gedrag

Eind mei- begin juli in één generatie. De vlinders komen op licht. Overdag laten ze zich vrij gemakkelijk opjagen, maar ze verbergen zich daarna weer snel.

België

Zeer zeldzaam. Recent enkel waargenomen Namen; vroeger ook gemeld uit Luik en Luxemburg.

Mondiaal

Van Zuidwest-Frankrijk via Midden-Europa tot Estland en naar het oosten tot Japan en Korea. In Zuid-Europa van Midden-Italië tot Roemenië.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in de Nationale Databank Flora en Fauna.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Duitse naam
Schwalbenwurz-Kleinspanner
Franse naam
l'Acidalie des ombelles
Synoniemen
Acidalia umbelaria
Toelichting Nederlandse naam

De stipspanners hebben een meer of minder duidelijke middenstip op voor- en ook vaak op achtervleugels. Nagenoeg alle Scopula's en Idaea's zijn stipspanners.
Een kenmerk van deze stipspanner zijn de glimmende franjes (=zomen) aan voor- en achtervleugel.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Scopula: scopula = een kleine borstel. Bedoeld wordt een uitschuifbaar schubbenborsteltje op het scheenbeen van een aantal mannetjes van dit genus.

Auteursnaam en jaartal
(Hübner, 1813)

Actualiteiten

Ontdek meer

Blijf op de hoogte

Ontvang vlindernieuws

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

bijvoetdwergspanner
Eupithecia innotata

geblokte stipspanner
Idaea emarginata

kleine voorjaarsspanner
Agriopis leucophaearia

gevlekte zomervlinder
Comibaena bajularia

fijnspardwergspanner
Eupithecia tantillaria

donkere prachtstipspanner
Scopula immorata

alle soorten uit deze familie