prachtstipspanner Scopula marginepunctata

De waarnemingen van de prachtstipspanner komen voornamelijk uit de duinen van Zuid-Holland en Zeeland.
Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Sterrhinae / Scopula marginepunctata
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed op gelijkende soorten letten)
Zeldzaamheid

Vrij zeldzaam. In de oostelijke helft van het land een zeldzame soort, in het zuidwesten iets gewoner. De meeste waarnemingen komen uit de duinen tussen Den Haag en Vlissingen. Vroeger kwam deze soort veelvuldig voor in het midden en zuiden van Limburg; nu komen daar nauwelijks meer waarnemingen vandaan. In grote delen van het land ontbreekt deze soort helemaal. RL: kwetsbaar.

Rode lijst
kwetsbaar

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 12-15 mm. Heeft een karakteristiek patroon van zwartachtige lijnen, stippen en een variabele spikkeling op de roomkleurige voor- en achtervleugel. Op elke vleugel bevindt zich een zwarte middenstip. De franjelijn langs de achterrand van de vleugel bestaat uit kleine donkere streepjes. Zowel de kleur als de tekening zijn variabel.

Gelijkende soorten vlinder

Zie de paardenbloemspanner (Idaea seriata).

Klik hier voor gedetailleerde verschillen met illustraties tussen zeven Scopula- en drie Idaea-soorten.

paardenbloemspanner
Idaea seriata
GEOMETRIDAE: Sterrhinae

Gelijkende soorten rups

Zwartstipspanner (Scopula nigropunctata), ligusterstipspanner (Scopula imitaria), witroze stipspanner (Scopula emutaria), bosspanner (Scopula immutata), roomkleurige stipspanner (Scopula floslactata), crème stipspanner (Scopula ternata) en vals witje (Siona lineata).
N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

vals witje
Siona lineata
GEOMETRIDAE: Sterrhinae

bosspanner
Scopula immutata
GEOMETRIDAE: Sterrhinae

zwartstipspanner
Scopula nigropunctata
GEOMETRIDAE: Sterrhinae

ligusterstipspanner
Scopula imitaria
GEOMETRIDAE: Sterrhinae

witroze stipspanner
Scopula emutaria
GEOMETRIDAE: Sterrhinae

roomkleurige stipspanner
Scopula floslactata
GEOMETRIDAE: Sterrhinae

crème stipspanner
Scopula ternata
GEOMETRIDAE: Sterrhinae

Vliegtijd en gedrag

Half mei-begin september in twee generaties. De vlinders komen op licht.

Levenscyclus

Rups: augustus-mei en juli. De rups overwintert en verpopt zich in losse aarde.

Waardplanten

Diverse kruidachtige planten.

Habitat

Duinen, graslanden, schorren, kwelders en slikken; ook tuinen.

Zeldzaamheid

Vrij zeldzaam. In de oostelijke helft van het land een zeldzame soort, in het zuidwesten iets gewoner. De meeste waarnemingen komen uit de duinen tussen Den Haag en Vlissingen. Vroeger kwam deze soort veelvuldig voor in het midden en zuiden van Limburg; nu komen daar nauwelijks meer waarnemingen vandaan. In grote delen van het land ontbreekt deze soort helemaal. RL: kwetsbaar.

België

In Vlaanderen zeldzaam in de kuststreek en zeer zeldzaam in het binnenland. In Wallonië zeldzaam en wijdverbreid, maar vooral in de kalkstreek.

Mondiaal

Van Noord-Afrika en het Iberisch Schiereiland via West- en Midden-Europa (inclusief de Britse eilanden) naar het oosten tot Rusland en de Kaukasus; in het noorden tot Denemarken, Bornholm, Zuid-Zweden en de Baltische staten; in het zuiden: de Middellandse Zee, Italië, de Balkan, Klein-Azië, Jordanië, Noord-Iran, Toerkmanistan en Pamir.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in de Nationale Databank Flora en Fauna.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Engelse naam
Mullein Wave
Duitse naam
Randfleck-Kleinspanner
Franse naam
la Frange picotée , l'Acidalie changée
Synoniemen
Sterrha marginepunctata, Acidalia marginepunctata, Acidalia promutata
Toelichting Nederlandse naam

De stipspanners hebben een meer of minder duidelijke middenstip op voor- en ook vaak op achtervleugels. Nagenoeg alle Scopula's en Idaea's zijn stipspanners. Pracht is een goed voorvoegsel voor deze fraaie stipspanner.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Scopula: scopula = een kleine borstel. Bedoeld wordt een uitschuifbaar schubbenborsteltje op het scheenbeen van een aantal mannetjes van dit genus.
marginepunctata: margo, marginus = rand en punctum is stip of vlek. Dus met de rij zwarte vlekken langs de vleugelrand.

Auteursnaam en jaartal
(Goeze, 1781)

Actualiteiten

Ontdek meer

Blijf op de hoogte

Ontvang vlindernieuws

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

schijn-sparspanner
Thera britannica

gewone spikkelspanner
Ectropis crepuscularia

papegaaitje
Chloroclysta siterata

berkenwintervlinder
Operophtera fagata

bonte walstrospanner
Catarhoe cuculata

kleine wortelhoutspanner
Electrophaes corylata

alle soorten uit deze familie