zuidelijke stipspanner Idaea trigeminata

Gewoon varkensgras en klimop zijn de waardplanten van de zeer zeldzame zuidelijke stipspanner.
Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Sterrhinae / Idaea trigeminata
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed op gelijkende soorten letten)
Zeldzaamheid

Zeer zeldzaam. Een trekvlinder waarvan verspreid over het land slechts enkele waarnemingen bekend zijn.

Rode lijst
trekvlinder

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: 10-11 mm. Deze stipspanner heeft grotendeels egaal crèmekleurige vleugels. De voorrand van de voorvleugel is opvallend zwartachtig paarsbruin van de vleugelwortel tot aan de binnenste dwarslijn en in het zoomveld ligt een kenmerkend patroon van aan elkaar grenzende vlekken met dezelfde kleur. Op de voorvleugel vormen deze vlekken net geen doorlopende band. Op de achtervleugel is een dergelijk patroon ook aanwezig maar veel vager. Op iedere vleugel is een duidelijke middenstip aanwezig; de stip op de voorvleugel ligt op of aan de buitenzijde van de middelste dwarslijn. Deze lijn is evenals de binnenste dwarslijn dun en onopvallend. De buitenste dwarslijn is wel duidelijk zichtbaar en vormt een scherpe grens tussen de ‘donkere vlekkenband’ en de rest van de voorvleugel.

Gelijkende soorten vlinder

De schildstipspanner (I. biselata) heeft in het zoomveld een dubbele donkere band, die volledig doorloopt over de achtervleugel; de middenstip op de voorvleugel ligt aan de binnenzijde van de binnenste dwarslijn. Bij de vlekstipspanner (I. dimidiata) is alleen het veld bij de binnenrandhoek van de voorvleugel donker gekleurd.

Gelijkende soorten vlinder

vlekstipspanner
Idaea dimidiata

schildstipspanner
Idaea biselata

Levenscyclus

Rups: augustus-juni. De soort overwintert als rups en verpopt zich in losse aarde.

Waardplanten

Vooral gewoon varkensgras en klimop.

Habitat

Habitat: Brede bospaden, bosranden, struwelen en kalkgraslanden.

Vliegtijd en gedrag

Juni-augustus in één generatie. De vlinders vliegen vanaf de schemering en komen op licht.

België

Zeer zeldzaam. Een zwerver die maar af en toe in ons land wordt gezien. Twee recente waarnemingen uit West-Vlaanderen (2010 en 2014).

Mondiaal

Noord-Afrika, Zuidwest-Europa (Spanje), Engeland en Noordwest-Europa; in het noorden: Zweden en Estland. In Midden-Europa: Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Hongarije, Tsjechië, Slowakije en Roemenië. Verder nog de Balkenlanden, het Zwarte Zeegebied, Klein-Azië en Toerkmenistan. Corsica, Sardinië, Sicilië en Italië.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Treble Brown Spot
Duitse naam
Labkraut-Bindenspanner
Franse naam
l'Acidalie retournée
Synoniemen
Acidalia trigeminata
Toelichting Nederlandse naam

De stipspanners hebben een meer of minder duidelijke middenstip op voor- en ook vaak op achtervleugels. Nagenoeg alle Scopula's en Idaea's zijn stipspanners.
Deze stipspanner is bij ons heel zeldzaam maar in zuidelijker streken veel gewoner.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Idaea: idaios heeft betrekking op de berg Ida, de uitzichtplaats van waaruit de goden en godinnen de gevechten rond Troje volgden.
trigeminata: trigeninus = drievoudig. Vanwege de in drie delen gesplitste postdiscale lijn.

Auteursnaam en jaartal
(Haworth, 1809)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

sparspanner
Thera variata

dennenbandspanner
Pungeleria capreolaria

groene bergspanner
Colostygia olivata

vroege walstrospanner
Colostygia multistrigaria

wilgendwergspanner
Eupithecia tenuiata

aangebrande spanner
Ligdia adustata

alle soorten uit deze familie