koekoeksbloemspanner Perizoma affinitata

De rupsen van de koekoeksbloemspanner leven gedurende hun hele ontwikkeling in een rijpende vrucht van een silenesoort.
Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Larentiinae / Perizoma affinitata
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed op gelijkende soorten letten)
Zeldzaamheid

Zeldzaam. Komt verspreid over het land op enkele locaties voor. RL: niet bedreigd.

Rode lijst
niet bedreigd

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 12-15 mm. Op de donkere grijsbruine voorvleugel bevindt zich, net buiten het midden, een smalle witte dwarsband met een fijne donkere centrale lijn. De binnenrand van deze band heeft in het midden een ronde inkeping en soms nog een kleinere tweede inkeping. Dichter naar de vleugelwortel toe bevindt zich nog een vage lichte dwarsband. De achtervleugel heeft een lichte middenband.

Gelijkende soorten vlinder

De hennepnetelspanner (P. alchemillata) is kleiner en heeft altijd een dubbele, scherpere inkeping in de witachtige dwarsband; bovendien heeft de achtervleugel slechts een vage middenband.

hennepnetelspanner
Perizoma alchemillata
GEOMETRIDAE: Larentiinae

Gelijkende soorten rups

De rupsen van de Perizoma-soorten lijken op elkaar. De waardplant kan behulpzaam zijn bij de determinatie.
N.B.: vergelijk ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen en het habitat.

donkere ogentroostspanner
Perizoma bifaciata
GEOMETRIDAE: Larentiinae

ratelaarspanner
Perizoma albulata
GEOMETRIDAE: Larentiinae

ogentroostspanner
Perizoma blandiata
GEOMETRIDAE: Larentiinae

pijlkruidspanner
Mesotype didymata
GEOMETRIDAE: Larentiinae

hennepnetelspanner
Perizoma alchemillata
GEOMETRIDAE: Larentiinae

silenespanner
Perizoma flavofasciata
GEOMETRIDAE: Larentiinae

Levenscyclus

Rups: juni-september. De rups leeft gedurende zijn hele ontwikkeling in een rijpende vrucht van de waardplant. De soort overwintert als pop in de grond.

Waardplanten

Dagkoekoeksbloem en andere silenesoorten.

Habitat

Vooral open bossen, struwelen en wegbermen.

Vliegtijd en gedrag

Begin mei-begin september in twee generaties. De vlinders vliegen vanaf de schemering vaak in de buurt van de waardplant en komen soms op licht. Overdag kunnen ze van de waardplant opgejaagd worden.

België

In Vlaanderen zeldzaam, met bolwerken in de Vlaamse Ardennen, het Pajottenland en Oost-Brabant. Lokaal in Antwerpen. Elders zeer zeldzaam. In Wallonië zeldzaam en recent gemeld uit Luik, Luxemburg en Namen.

Mondiaal

Van de Middellandse Zee via Midden-Europa tot West-Rusland en van het Iberisch Schiereiland via Frankrijk, de Benelux en de Britse eilanden tot Noord-Scandinavië; in het zuiden tot Hongarije en vroeger Joegoslavië.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in de Nationale Databank Flora en Fauna.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Rivulet
Duitse naam
Dunkler Lichtnelken-Kapselspanner
Franse naam
la Périzoma contrastée
Synoniemen
Larentia affinitata, Cidaria affinitata
Toelichting Nederlandse naam

Dagkoekoeksbloem en andere silenesoorten zijn de waardplanten van deze spannersoort.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Perizoma: perizoma = een gordel, peri = rond en soma = het lichaam. Vanwege de gelijkenis met een gordel of met gordels die de lijnen op de vleugels vormen als deze opgevouwen zijn.
affinitata: affinitatus = in relatie met. Gedoeld wordt op P. alchemillata waarvan deze soort in 1831 werd afgescheiden.

Auteursnaam en jaartal
(Stephens, 1831)

Actualiteiten

Ontdek meer

Blijf op de hoogte

Ontvang vlindernieuws

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

porseleinvlinder
Abraxas sylvata

dennendwergspanner
Eupithecia indigata

Witte sparspanner
Thera vetustata

springzaadbandspanner
Xanthorhoe biriviata

variabele spikkelspanner
Alcis repandata

guldenroededwergspanner
Eupithecia virgaureata

alle soorten uit deze familie