valeriaandwergspanner Eupithecia valerianata

Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Larentiinae / Eupithecia valerianata
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(moeilijk tot zeer moeilijk te determineren)
Zeldzaamheid

Vrij zeldzaam. Komt verspreid over het hele land voor; op sommige vliegplaatsen talrijk. RL: kwetsbaar.

Rode lijst
kwetsbaar

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: 8-10 mm. Het opvallendste kenmerk van deze grijze of bruinachtige grijze, zwak getekende dwergspanner is de zigzaggende witte golflijn die zich in de binnenrandhoek verbreedt tot een opvallende witte vlek; bij sommige vlinders is de golflijn gereduceerd tot een rij witte stippen. De langwerpige middenstip is meestal vaag of zelfs afwezig. De fijne dwarslijnen zijn vaak zwak geaccentueerd. Ook de achtervleugel heeft een witte vlek in de binnenrandhoek.

Uiterlijk Porter: 20-22 mm. Lijf fletsgroen met opduidelijke dunne grijsachtig groene lijnen op de rug en subdorsaal.

Gelijkende soorten vlinder

De gewone dwergspanner (E. vulgata) is groter en bruiner met een ruwere tekening en een ronde middenstip. Zie ook de bosrankdwergspanner (E. haworthiata) en de hengeldwergspanner (E. plumbeolata).

Gelijkende soorten vlinder

bosrankdwergspanner
Eupithecia haworthiata

hengeldwergspanner
Eupithecia plumbeolata

gewone dwergspanner
Eupithecia vulgata

Gelijkende soorten rups

De rupsen van de Eupithecia-soorten lijken veel op elkaar. Bij determinatie kan de waardplant een handig hulpmiddel zijn.

Geen resultaten.

Levenscyclus

Rups: juni-begin september. De rups zit vaak onbeschut op de bloeiwijze van de waardplant. De jonge rups eet van de bloemen, de volgroeide rups van de jonge vruchten van de waardplant. De soort overwintert als pop in de strooisellaag.

Waardplanten

Echte valeriaan.

Habitat

Habitat: Vooral moerassen en andere natte open gebieden; soms vochtige bossen en plaatsen op iets drogere grond.

Vliegtijd en gedrag

Half april-begin augustus in één generatie. De vlinders vliegen vanaf de schemering en rusten vaak op bloemen.

België

Zeer zeldzaam in Vlaanderen. Verspreide vindplaatsen in de Kempen, Vlaams-Brabant en Oost-Vlaanderen. In Wallonië recent waargenomen in alle provincies, maar lokaal.

Mondiaal

Van Frankrijk en de Britse eilanden via Midden-Europa tot Rusland; in het noorden tot Noord-Scandinavië naar het zuiden tot de zuidrand van de Alpen. Naar het zuidoosten tot Noord-Iran.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Valerian Pug
Duitse naam
Baldrian-Blütenspanner
Franse naam
l'Eupithécie de la valériane
Synoniemen
Tephroclystia valerianata, Eupithecia valerianaria
Toelichting Nederlandse naam

Alle soorten uit het Genus Eupithecia plus nog een aantal andere kleine spanners zijn samengebracht onder de groepsnaam dwergspanner.
Echte valeriaan is de waardplant van deze dwergspanner.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Eupithecia: eu = goed, goedig en pithex, pithekos = een dwerg. De vlinders hebben een aantrekkelijk uiterlijk en zijn klein. Haworth schrijft: mooie vlinders, als ze rusten zien ze er prachtig uit: de vleugels gespreid en vlak, elegant gedrukt tegen de ondergrond; eigenlijk helemaal ontworpen om ze in vlinderkasten te verzamelen.
Valerianata: Valeriana officinalis is echte valeriaan, de voedselplant van de rups.

Auteursnaam en jaartal
(Hübner, 1813)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

tandbandspanner
Scotopteryx moeniata

satijnen spikkelspanner
Deileptenia ribeata

dubbelhoekbandspanner
Euphyia biangulata

schaduwstipspanner
Idaea rusticata

oostelijke spanner
Chariaspilates formosaria

late bremspanner
Scotopteryx luridata

alle soorten uit deze familie