klokjesdwergspanner Eupithecia denotata

Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Larentiinae / Eupithecia denotata
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(moeilijk tot zeer moeilijk te determineren)
Zeldzaamheid

Zeer zeldzaam. De soort komt vanwege de relatie met ruig klokje voor in Zuid-Limburg en de Achterhoek; als rups plaatselijk algemeen. Ook uit Zeeland is deze soort gemeld en met de tegenwoordige aanplant van diverse gekweekte soorten klokjes in tuinen, zou deze dwergspanner ook op andere plaatsen kunnen worden waargenomen.

Rode lijst
verdwenen

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: 11-13 mm. De tamelijk brede voorvleugel heeft een gebogen voorrand en een gelijkmatige bruinachtige grondkleur. Langs de voorrand van de voorvleugel liggen geen duidelijke vlekken, waardoor deze soort te onderscheiden is van enkele andere rood- of grijsachtig bruine Eupithecia-soorten. De middenstip is langwerpig, meestal vrij groot en opvallend. De rest van de vleugeltekening is zeer variabel, van geheel ongetekend tot getekend met een witte golflijn en zwarte aderlijntjes en vaak een lichte dwarsband tussen de golflijn en de middenstip. Het achterlijf heeft geen zwarte band.

Uiterlijk Porter: 20-22 mm. Lijf lichtbruin met iets donkerder dorsale en sudorsale lijnen waartussen scheve bruine tekentjes op de rug; de kop is klein en voornamelijk donkerbruin.

Gelijkende soorten vlinder

De drievlekdwergspanner (E. trisignaria) is kleiner. De eppedwergspanner (E. selinata) is kleiner en heeft een minder langgerekte voorvleugel. Zie ook de egale dwergspanner (E. absinthiata) en de beverneldwergspanner (E. pimpinellata).

Gelijkende soorten vlinder

drievlekdwergspanner
Eupithecia trisignaria

beverneldwergspanner
Eupithecia pimpinellata

eppedwergspanner
Eupithecia selinata

egale dwergspanner
Eupithecia absinthiata

Gelijkende soorten rups

De rupsen van de Eupithecia-soorten lijken veel op elkaar. Bij determinatie kan de waardplant een handig hulpmiddel zijn.

Geen resultaten.

Levenscyclus

Rups: augustus-oktober. De rups leeft op de bloemen en de vruchten van de waardplant. De soort overwintert als pop in de strooisellaag.

Waardplanten

Ruig klokje; in tuinen ook gekweekte soorten klokjes.

Habitat

Habitat: Bosranden en brede bospaden, struwelen en ruige graslanden op vochtige en kalkrijke bodem; soms drogere graslanden en heiden.

Vliegtijd en gedrag

Begin mei-begin augustus in één generatie. De vlinders komen soms op licht; verder worden ze nauwelijks gezien.

België

Zeer zeldzaam. Tot voor kort als verdwenen beschouwd, maar recent waargenomen in Vlaams-Brabant en Luxemburg.

Mondiaal

Van Spanje via West- en Midden-Europa inclusief de Britse eilanden naar het oosten tot Centraal-Azië en China (noordelijk Tibet). In Scandinavië tot de 64e breedtegraad, in het zuiden tot het noordelijke Middellandse Zeegebied, de Balkan en Kazachstan.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Campanula Pug
Duitse naam
Nesselglockenblumen-Blütenspanner
Franse naam
l'Eupithécie des campanules
Synoniemen
Tephroclystia denotata
Toelichting Nederlandse naam

Alle soorten uit het Genus Eupithecia plus nog een aantal andere kleine spanners zijn samengebracht onder de groepsnaam dwergspanner.
Ruig klokje is de belangrijkste waardplant van deze dwergspanner.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Eupithecia: eu = goed, goedig en pithex, pithekos = een dwerg. De vlinders hebben een aantrekkelijk uiterlijk en zijn klein. Haworth schrijft: mooie vlinders, als ze rusten zien ze er prachtig uit: de vleugels gespreid en vlak, elegant gedrukt tegen de ondergrond; eigenlijk helemaal ontworpen om ze in vlinderkasten te verzamelen.
Denotata: denotatus = verschillend; deze soort verschilt van nabije verwanten zonder dat daar duidelijke kenmerken aan ten grondslag liggen.

Auteursnaam en jaartal
(Hübner, 1813)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

gespikkelde korstmosspanner
Fagivorina arenaria

witte schaduwspanner
Lomographa temerata

wederikdwergspanner
Anticollix sparsata

silenespanner
Perizoma flavofasciata

bonte bandspanner
Epirrhoe tristata

wilgenspanner
Macaria artesiaria

alle soorten uit deze familie