essenspanner Ennomos fuscantaria

Gewone es is de waardplant van de essenspanner, maar ook liguster en andere struiken.
Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Ennominae / Ennomos fuscantaria
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed op gelijkende soorten letten)
Zeldzaamheid

Zeldzaam. Wordt op slechts enkele plaatsen verspreid over het land gezien, vooral in Zuid-Limburg. RL: bedreigd.

Rode lijst
bedreigd

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: 17-21 mm. Deze Ennomos-soort onderscheidt zich over het algemeen door de lila-achtig grijze of grijsbruine zweem tussen de buitenste dwarslijn en de achterrand. De lijnen op de voorvleugel variëren enigszins van vorm. Zwarte spikkeling ontbreekt.

Uiterlijk Carter: Tot 40 mm; slank, geelachtig groen met geelachtige ringen tussen de segmenten; soms met roodachtig bruine tekening op rug en flanken; op de rugzijde van de segmenten vijf, zes, acht en elf kleine uitwassen. Het groen van de jonge rupsjes is veel donkerder.

Gelijkende soorten vlinder

De gehakkelde spanner (E. erosaria) mist de lila-achtige zweem bij de achterrand. Zie ook de iepentakvlinder (E. autumnaria), het geelblad (E. quercinaria) en de geelschouderspanner (E. alniaria).

Gelijkende soorten vlinder

iepentakvlinder
Ennomos autumnaria

gehakkelde spanner
Ennomos erosaria

geelblad
Ennomos quercinaria

geelschouderspanner
Ennomos alniaria

Gelijkende soorten rups

De jonge rups van de essenspanner lijkt op rupsen van de bessentakvlinder (Eulithis mellinata), op rupsen van het geel spannertje (Hydrelia flammeolaria) en op jonge rupsen van het geelblad (Ennomos quercinaria).
N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

geel spannertje
Hydrelia flammeolaria

bessentakvlinder
Eulithis mellinata

geelblad
Ennomos quercinaria

Levenscyclus

Rups: mei-juli. De rups verpopt zich tussen aaneengesponnen bladeren van de waardplant. De soort overwintert als ei op de waardplant.

Waardplanten

Vooral gewone es; ook liguster en andere struiken.

Habitat

Habitat: Vooral bossen en struwelen.

Vliegtijd en gedrag

Eind juli-half oktober in één generatie. De vlinders komen op licht; verder worden ze zelden gezien.

België

Zeldzaam in Vlaanderen. Wijdverbreid in West-Vlaanderen en de zuidelijke helft van Oost-Vlaanderen. Enkele vindplaatsen in Limburg (Haspengouw en Voeren). In Wallonië zeer zeldzaam en recent enkel waargenomen in Henegouwen en Luik.

Mondiaal

Verspreiding als bij alniaria maar nu ook in Noord-Afrika (ssp. algeriensis Prout, 1929) en niet op de Balkan; in het noorden tot Zuid-Scandinavië.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Dusky Thorn
Duitse naam
Eschen-Zackenrandspanner
Franse naam
l'Ennomos du frêne
Synoniemen
Deuteronomos fuscantaria, Eugonia fuscantaria
Toelichting Nederlandse naam

De es is de belangrijkste waardplant van deze spannersoort.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Ennomos: ennomos = wettelijk, binnen de wet en door Treitschke vertaald met 'rechtmässig', legaal; hij beschouwde dit genus als de omvatter van de echte Geometriden terwijl dan de andere genera de mindere spanners (buiten de wet) bevatten.
fuscantaria: fuscus = donker worden, naar het purper-bestoven deel van het subterminale gebied van de voorvleugel.

Auteursnaam en jaartal
(Haworth, 1809)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

grote voorjaarsspanner
Agriopis marginaria

gerande spanner
Lomaspilis marginata

satijnen spikkelspanner
Deileptenia ribeata

geblokte zomervlinder
Thalera fimbrialis

egale dwergspanner
Eupithecia absinthiata

walstrobandspanner
Epirrhoe galiata

alle soorten uit deze familie