halvemaanvlinder Selenia tetralunaria

In rust zijn de maanvormige vlekjes van de halvemaanvlinder zichtbaar op de onderkant van de vleugels.
Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Ennominae / Selenia tetralunaria
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed op gelijkende soorten letten)
Zeldzaamheid

Algemeen. Komt voor in bosachtige gebieden, vooral op de zandgronden en in de duinen voor. RL: niet bedreigd.

Rode lijst
niet bedreigd

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: 17-23 mm. Deze spanner rust met open, half omhoog gehouden vleugels en houdt de voorvleugels enigszins gekruld. Op de bovenzijde van de achtervleugel bevindt zich dicht bij de achterrand een donkere vlek. De zilverkleurige maanvormige middenstip op de voorvleugel is vrij groot en de daarlangs lopende buitenste dwarslijn is duidelijk gebogen op de voorste helft van de vleugel. De achterrand van de achtervleugel is enigszins gekarteld. De vlinders van de tweede generatie zijn kleiner en bleker, vaak meer geelbruin.

Uiterlijk Carter: Tot 38 mm; lichaam varieert in kleur van donker grijsachtig bruin tot licht roodachtig bruin; het derde paar poten van de thorax gezwollen als knoppen van een twijg; de segmenten vier, vijf, zeven en acht eveneens gezwollen; kop bruin of zwartachtig bruin

Gelijkende soorten vlinder

Zie het lindeherculesje (S. lunularia) en het herculesje (S. dentaria).

Gelijkende soorten vlinder

herculesje
Selenia dentaria

lindeherculesje
Selenia lunularia

Gelijkende soorten rups

Herculesje (Selenia dentaria) en lindeherculesje (Selenia lunularia). Jonge rupsen kunnen ook verward worden met de rups van de kleine herculesspanner (Cepphis advenaria).
N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

herculesje
Selenia dentaria

lindeherculesje
Selenia lunularia

kleine herculesspanner
Cepphis advenaria

Levenscyclus

Rups: mei-september. De rups is vooral ´s nachts actief. De soort overwintert als pop in de grond.

Waardplanten

Diverse loofbomen.

Habitat

Habitat: Bossen en struwelen; soms ook tuinen in het buitengebied.

Vliegtijd en gedrag

Eind maart-half augustus in twee generaties. De vlinders komen veelvuldig op licht; verder worden ze zelden gezien.

België

Vrij algemeen in het hele land.

Mondiaal

West-Oost: Engeland tot Japan, in het zuiden tot het Zwarte Zeegebied en de Kaukasus; in het noorden tot boven de poolcirkel. Niet in het oostelijke Middellandse Zeegebied; in het zuidwesten Spanje, Zuid-Frankrijk, Italië en Sicilië.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Purple Thorn
Duitse naam
Violettbrauner Mondfleckspanner
Franse naam
l'Ennomos illustre
Synoniemen
Selenia lunaria, Ennomos illustraria
Toelichting Nederlandse naam

Halvemaanvlinder is een al lang bestaande naam die al gebruikt wordt door Ter Haar in 'Onze vlinders' (begin vorige eeuw).
De halve maan is te vinden aan de vleugeltop en in het midden van voor- en achtervleugel.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Selenia: selene = de maan, vanwege de sikkelvormige discale vlekken.
tetralunaria: tetra = vier en luna = de maan; naar de vier maanvormige vlekjes, op iedere vleugel één.

Auteursnaam en jaartal
(Hufnagel, 1767)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

kortzuiger
Crocallis elinguaria

meidoornspanner
Theria primaria

sparspanner
Thera variata

berkenwintervlinder
Operophtera fagata

kleine wortelhoutspanner
Electrophaes corylata

hopdwergspanner
Eupithecia assimilata

alle soorten uit deze familie