perentak Phigalia pilosaria

De perentak vliegt vanaf begin januari tot eind april en is in hele land een gewone soort.
Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Ennominae / Phigalia pilosaria
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed op gelijkende soorten letten)
Zeldzaamheid

Zeer algemeen. Komt verspreid over het land voor. RL: niet bedreigd.

Rode lijst
niet bedreigd

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 19-24 mm. Het donkere tijger-patroon van het mannetje is variabel. De meeste exemplaren hebben een effen, vrijwel ongetekende groengrijze of lichtgrijze voorvleugel, maar er komen ook donkerder gekleurde varianten voor in diverse schakeringen. Verse vlinders hebben een rozeachtige tint op het achterlijf. Het vleugelloze vrouwtje is bruinachtig en heeft een dubbele rij vlekjes over het achterlijf; de bruin met wit geringde poten zijn niet behaard.

Kenmerken rups

Tot 38 mm; dik, versmald naar de kop; lichaam grijsachtig bruin of groenachtig bruin met roodachtig bruine tekening; rug en flanken met kleine, kegelvormige wratjes, waarop de haren staan ingeplant; op de segmenten vijf, zes, zeven en twaalf zijn deze wratjes het meest geprononceerd; kop grijsachtig of groenachtig bruin.

Gelijkende soorten vlinder

Lijkt oppervlakkig gezien wel een beetje op de dunvlerkspanner (Lycia hirtaria) maar is slanker gebouwd, meestal wat lichter gekleurd en mist de zware zwarte bestuiving en dwarslijnen; vliegt bovendien vroeger in het jaar. Zie ook de vrouwtjes van de voorjaarsboomspanner (Alsophila aescularia) en van de voorjaarsspanner (Apocheima hispidaria).

voorjaarsboomspanner
Alsophila aescularia
GEOMETRIDAE: Ennominae

dunvlerkspanner
Lycia hirtaria
GEOMETRIDAE: Ennominae

voorjaarsspanner
Apocheima hispidaria
GEOMETRIDAE: Ennominae

Gelijkende soorten rups

Voorjaarsspanner (Apocheima hispidaria).
N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

voorjaarsspanner
Apocheima hispidaria
GEOMETRIDAE: Ennominae

Vliegtijd en gedrag

Begin januari-eind april in één generatie; wordt soms eind november al waargenomen. De vrouwtjes worden geregeld vlak na zonsopkomst onder aan boomstammen gevonden, soms ook iets later. De mannetjes komen goed op licht, vaak in grote aantallen.

Levenscyclus

Rups: april-juni. De soort brengt een deel van de winter door als pop in een cocon in de grond.

Waardplanten

Diverse loofbomen, met een voorkeur voor eik.

Habitat

Vooral loofbossen en struwelen; ook stadsparken.

Zeldzaamheid

Zeer algemeen. Komt verspreid over het land voor. RL: niet bedreigd.

België

Vrij algemeen in het hele land. Lokaal in hoge aantallen.

Mondiaal

Heel Europa en tot de Oeral. In het zuiden: van het westelijke Middellandse Zeegebied, Klein-Azië, de Zwarte Zee tot de Kaukasus, in het noorden tot Zuid-Scandinavië

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in de Nationale Databank Flora en Fauna.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Engelse naam
Pale Brindled Beauty
Duitse naam
Schneespanner
Franse naam
la Phalène velue , la Phalène de l'aulne
Synoniemen
Apocheima pilosaria, Hibernia pilosaria, Apocheima pedaria, Phigalia pedaria
Toelichting Nederlandse naam

De rups van deze soort heeft het uiterlijk van een boomtakje. Perentak is een al lang bestaande naam.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Apocheima: apo = vanaf, na en kheima = winter; een genus met vlinders die rond februari al gaan vliegen.
pilosaria: pilosos = borstelig, onverzorgd, verwijzend naar de haarschubben op het abdomen.

Auteursnaam en jaartal
(Denis & Schiffermüller, 1775)

Actualiteiten

Ontdek meer

Blijf op de hoogte

Ontvang vlindernieuws

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

grasklokjesdwergspanner
Eupithecia impurata

witte schaduwspanner
Lomographa temerata

roestige stipspanner
Idaea inquinata

randstipspanner
Idaea sylvestraria

getande spanner
Odontopera bidentata

dennendwergspanner
Eupithecia indigata

alle soorten uit deze familie