berkenspikkelspanner Aethalura punctulata

De berkenspikkelspanner is een niet zo gewone soort van berkenbossen op de zandgronden en in de duinen.
Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Ennominae / Aethalura punctulata
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed op gelijkende soorten letten)
Zeldzaamheid

Vrij zeldzaam. wordt waargenomen op de zandgronden en in de duinen, op plaatsen waar voldoende berken groeien. RL: bedreigd.

Rode lijst
bedreigd

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 13-16 mm. Een kleine grijze spanner met afgeronde vleugels en vier opvallende zwartachtige vlekken langs de voorrand van de voorvleugel. De binnenste en de buitenste vlek vormen soms de aanzet tot zwakke donkere dwarslijnen en de derde vlek (vanaf de vleugelwortel) is soms verbonden met een kleine middenstip. De grondkleur varieert van licht- tot donkergrijs.

Gelijkende soorten vlinder

De korstmosspanner (Cleorodes lichenaria) heeft een getande, meer slingerende buitenste dwarslijn en gewoonlijk een groenachtige tint.

korstmosspanner
Cleorodes lichenaria
GEOMETRIDAE: Ennominae

Gelijkende soorten rups

Voorjaarsboomspanner (Alsophila aescularia), kleine voorjaarsspanner (Agriopis leucophaearia), geringde spikkelspanner (Cleora cinctaria), meidoornspanner (Theria primaria) enlate meidoornspanner (Theria rupicapraria).
N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

voorjaarsboomspanner
Alsophila aescularia
GEOMETRIDAE: Ennominae

geringde spikkelspanner
Cleora cinctaria
GEOMETRIDAE: Ennominae

late meidoornspanner
Theria rupicapraria
GEOMETRIDAE: Ennominae

kleine voorjaarsspanner
Agriopis leucophaearia
GEOMETRIDAE: Ennominae

meidoornspanner
Theria primaria
GEOMETRIDAE: Ennominae

Levenscyclus

Rups: mei-juli. De soort overwintert als pop in de grond.

Waardplanten

Berk.

Habitat

Berkenbossen en -struwelen, vooral de oudere gedeelten.

Vliegtijd en gedrag

Eind maart-eind juni in één generatie. De vlinders komen goed op licht.

België

In Vlaanderen vrij zeldzaam, maar wijdverbreid in de Kempen en delen van Vlaams-Brabant. Zeldzaam in Oost- en West-Vlaanderen. In Wallonië vrij zeldzaam maar wijdverbreid ten zuiden van Samber en Maas; lokaal algemeen.

Mondiaal

Van West-Europa en de Britse eilanden via de gematigde zone tot Zuid-Siberië. Zuid-Noord: van Spanje en Italië tot boven de poolcirkel.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Grey Birch
Duitse naam
Grauer Erlen-Rindenspanner
Franse naam
la Boarmie corticole , la Boarmie ponctuée
Synoniemen
Boarmia punctulata, Tephrosia punctulata, Ectropis punctulatus, Aethalura punctularia, Boarmia punctularia, Tephrosia punctularia
Toelichting Nederlandse naam

De spikkelspanners hebben een grijze tot grijsbruine grondkleur met veel golvende dwarslijnen en veelal besprenkeld met donkerder spikkels.
Berk is de (enige) waardplant van deze spikkelspanner.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Aethalura: aithalos = rook en ouron = een grens, naar de iets donkerder bestuiving van de subterminale gedeeltes.
punctulata: punctulum = een speldeprik, een klein stipje, verwijzend naar de spikkeltjes die door afwisseling van schubben wordt veroorzaakt.

Auteursnaam en jaartal
(Denis & Schiffermüller, 1775)

Actualiteiten

Ontdek meer

Blijf op de hoogte

Ontvang vlindernieuws

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

hoornbloemdwergspanner
Eupithecia pygmaeata

tweelingbosrankspanner
Horisme radicaria

klaverblaadje
Macaria notata

zoomstipspanner
Scopula umbelaria

walstrobandspanner
Epirrhoe galiata

rode dennenspanner
Hylaea fasciaria

alle soorten uit deze familie