gestippelde houtvlinder Zeuzera pyrina

De fraai getekende gestippelde houtvlinder komt voor in open bossen en andere biotopen met verspreide bomen.
Familie
houtboorders (COSSIDAE)
Onderfamilie
Zeuzerinae / Zeuzera pyrina
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed tot redelijk goed te determineren)
Zeldzaamheid

Algemeen. Komt verspreid over het land voor in bosachtige gebieden. RL: niet bedreigd.

Rode lijst
niet bedreigd

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: 22-35 mm. De zes grote, blauwachtig zwarte vlekken op het forse dichtbehaarde borststuk en de sterk gestippelde witachtige vleugels zijn kenmerkend voor deze soort. De antennen van het mannetje zijn aan de basis geveerd.

Uiterlijk Carter: Tot 50 mm; lichaam geelachtig wit met zwartbruine wratjes; nek- en anaalschild op resp segment een en dertien ook zwartbruin met een geelachtig lijntje in het midden; kop wigvormig en glanzend zwart of donkerbruin.

Uiterlijk Porter: 40-55 mm. Het lijf is lichtgeel en glimmend; de kop is donkerbruin tot zwart en lichter in het midden; nekplaat en wratten zeer donkerbruin.

Gelijkende soorten vlinder

Kan verward worden met de hermelijnvlinder (Cerura vinula).

Gelijkende soorten vlinder

hermelijnvlinder
Cerura vinula

Levenscyclus

Rups: augustus-juni. De rups overwintert tweemaal en voedt zich met het hout van dunne jonge stammetjes of takken met een diameter van hooguit 10 cm. De rups verpopt zich uiteindelijk vlak onder de bast. De eieren worden afzonderlijk of in kleine groepjes op de schors afgezet.

Waardplanten

Diverse loofbomen, waaronder lijsterbes, eik, gewone es en paardenkastanje; ook diverse fruitbomen.

Habitat

Habitat: Vooral open bossen en struwelen; ook tuinen, boomgaarden en parken.

Vliegtijd en gedrag

Eind mei-eind augustus in één generatie. De vlinders worden overdag soms rustend op boomstammen gevonden. De mannetjes komen op licht, de vrouwtjes zelden.

België

Vrij algemeen in het hele land, maar doorgaans waargenomen in lage aantallen.

Mondiaal

Van Portugal tot het Primoriegebied en van Zuid-Scandinavië tot Noord-Afrika en West-Azië. In Noord-Amerika geïmporteerd. Een duidelijk andere soort, biebingeri (Speidel & Speidel, 1986) leeft op Kreta.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Leopard Moth
Duitse naam
Blausieb
Franse naam
la Zeuzère du marronnier , la Coquette , la Zeuzère du poirier
Oud Nederlandse naam
essenhoutboorder, gele houtrups, kastanjehoutvlinder, rouwvlinder, tijgervlinder
Synoniemen
Zeuzera aesculi
Toelichting Nederlandse naam

De zwarte stippen op de witte vlinder plus het bestaan van de rups, dat zich helemaal in het hout van bomen afspeelt, vormen samen de Nederlandse naam.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Zeuzera: Latreille wilde in de naam de mug betrekken (Zenzera of zenzara in het italiaans); hij wilde aangeven dat de rups bijzondere kaken heeft en, net als een mug, kan doordringen in schijnbaar onmogelijke materialen. Door een schrijffout of een zetfout is zeuzera ontstaan.
pyrina: Pyrus communis = peer; een van de boomsoorten waar de rups in het levende hout kan doordringen.

Auteursnaam en jaartal
(Linnaeus, 1761)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie houtboorders (COSSIDAE)

gestippelde houtvlinder
Zeuzera pyrina

rietluipaard
Phragmataecia castaneae

wilgenhoutrups
Cossus cossus

alle soorten uit deze familie