geelbruine tandvlinder Notodonta torva

Een zeer zeldzame soort van vochtige bossen en laagveenmoerassen is de geelbruine tandvlinder.
Familie
tandvlinders (NOTODONTIDAE)
Onderfamilie
Notodontinae / Notodonta torva
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed op gelijkende soorten letten)
Zeldzaamheid

Zeer zeldzaam. De soort is verspreid over het land slechts af en toe waargenomen.

Rode lijst
verdwenen

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: 19-25 mm. De bruinachtig grijze voorvleugel heeft vaak een grof aandoend uiterlijk doordat deze bestoven is met geelachtige schubben. Over de voorvleugel lopen twee onregelmatige donkerdere dwarslijnen en de langwerpige lichte middenstip heeft een donkere kern. Het mannetje is iets kleiner en donkerder dan het vrouwtje. De kleur kan variëren.

Uiterlijk Carter: Tot 40 mm; lichaam varieert in kleur van grijs tot geelachtig bruin of donker purperachtig bruin; op de rugzijde van de segmenten vijf en zes opvallende bulten en op segment elf een kleinere bult; over de rug een donker purperachtig bruine middenband, die naar de staart toe verbleekt; over de spiracula een witachtige lengtestreep; kop witachtig met zwartachtig bruine stippen.

Gelijkende soorten vlinder

De dromedaris (N. dromedarius) heeft altijd een lichte geelachtige vlek aan de voorrand van de vleugelwortel. Ongewoon effen exemplaren van de eikentandvlinder (Peridea anceps) vertonen qua kleur veel gelijkenis, maar zijn groter.

Gelijkende soorten vlinder

dromedaris
Notodonta dromedarius

eikentandvlinder
Peridea anceps

Gelijkende soorten rups

Wilgentandvlinder (Notodonta tritophus) en kameeltje (Notodonta ziczac).
N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

wilgentandvlinder
Notodonta tritophus

kameeltje
Notodonta ziczac

Levenscyclus

Rups: juni en augustus-september. De soort overwintert als pop in een losse cocon op of in de grond.

Waardplanten

(Ratel)populier en berk.

Habitat

Habitat: Vochtige bossen en laagveenmoerassen.

Vliegtijd en gedrag

Eind april-eind augustus in twee generaties. De vlinders komen op licht.

België

Zeldzaam, maar wijdverbreid ten zuiden van Samber en Maas.

Mondiaal

Van Oost-Frankrijk via Midden- en Noord-Europa en via de gematigde zone tot Oost-Azië (Japan) en Noord-Amerika. In het zuiden loopt de areaalgrens ten noorden van de Balkan tot de Zwarte Zee. In het noorden door Scandinavië tot aan de poolcirkel.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Large Dark Prominent
Duitse naam
Gelbbrauner Zahnspinner
Franse naam
la Demi-Lune grise
Synoniemen
Notodonta tritophus
Toelichting Nederlandse naam

De geelbruine tandvlinder heeft een grijze grondkleur. De Duitse naam is Gelbbrauner Zahnspinner.
Tandvlinders hebben aan de voorvleugel een uitstulping die in rust als een tand boven de vlinder uitsteekt.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Notodonta: notos = de achterkant en odous, odostos = een tand; naar de dorsale schubbenpluimen op de voorvleugels die naar voren komen als de vleugels in rust zijn. Het is waarschijnlijk dat Ochsenheimer ook de bulten op de rupsrug van een aantal soorten in gedachten had.
torva: torvus = droefgeestis, bars, naar de sombere kleur van deze soort.

Auteursnaam en jaartal
(Hübner, 1803)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie tandvlinders (NOTODONTIDAE)

witlijntandvlinder
Drymonia querna

esdoorntandvlinder
Ptilodon cucullina

kroonvogeltje
Ptilodon capucina

berkenhermelijnvlinder
Furcula bicuspis

berkentandvlinder
Odontosia carmelita

eikentandvlinder
Peridea anceps

alle soorten uit deze familie