kroonvogeltje Ptilodon capucina

Het kroonvogeltje heeft een karakteristieke lichtgekleurd kroontje op het borststuk.
Familie
tandvlinders (NOTODONTIDAE)
Onderfamilie
Ptilodoninae / Ptilodon capucina
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed tot redelijk goed te determineren)
Zeldzaamheid

Zeer algemeen. Komt verspreid over het hele land voor. RL: niet bedreigd.

Rode lijst
niet bedreigd

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 17-22 mm. De voorvleugel heeft een gelijkmatige lichte of donkere warmbruine grondkleur. De tanden aan de binnenrand van de voorvleugel vormen in rusthouding een opvallende donkerbruine uitstulping aan de rugzijde. Op het borststuk bevindt zich een karakteristieke grote kam die van boven crèmekleurig is en als een soort kroontje naar voren wijst. Er is weinig variatie in tekening.

Kenmerken rups

Tot 35 mm; lichaam bleek blauwachtig groen, soms met een rozeachtig purperen of een bleek okerkleurige zweem; op de flanken een geelachtig witte lengtestreep met daarin achter elk spiraculum een rood veegje; segment elf met een paar roodgepunte wratten op de rugzijde; kop lichtgroen of okerkleurig.

Gelijkende soorten vlinder

De esdoorntandvlinder (P. cucullina) heeft een groot wit vlak aan de achterrand en is kleiner.

esdoorntandvlinder
Ptilodon cucullina
NOTODONTIDAE: Ptilodoninae

Levenscyclus

Rups: juni-oktober. De rups kan zowel op volgroeide als op jonge bomen worden gevonden. De soort overwintert als pop in een cocon in de grond.

Waardplanten

Diverse loofbomen, vooral berk en eik.

Habitat

Bossen, struwelen, parken en tuinen.

Vliegtijd en gedrag

Half april-begin september in twee generaties. De vlinders komen op licht en zijn bij hoge uitzondering ook overdag actief.

België

Vrij algemeen in het hele land.

Mondiaal

Van het noorden van het Iberisch schiereiland via heel West-, Midden- en Noord-Europa tot Oost-Azië (Japan). De zuidgrens loopt over Midden-Italië en de Balkan en via Turkije tot de Zwarte Zee en de Kaukasus. Naar het noorden via Scandinavië tot aan de poolcirkel.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in de Nationale Databank Flora en Fauna.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Coxcomb Prominent
Duitse naam
Kamel-Zahnspinner
Franse naam
la Crête de coq
Synoniemen
Lophopteryx capucina, Ptilodon camelina, Lophopteryx camelina, Notodonta camelina
Toelichting Nederlandse naam

Kroonvogeltje is een al lang bestaande naam en wordt al gebruikt door Ter Haar in 'Onze vlinders'.
Kroon slaat uiteraard op het kapje op de kop; maar waarom juist deze vlinder met vogeltje wordt aangeduid blijft onduidelijk.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Ptilodon: ptilon = een veer, een vleugel en oudous, odontos = tand, naar het pluimpje op de voorvleugel.
capucina: cappa = een kap, een puntmuts. Dit woord is ook herkenbaar in Capucijner monniken, een afdeling van de Franciscanen. Uiteraard een verwijzing naar de grote kuif op de thorax van de vlinder.

Auteursnaam en jaartal
(Linnaeus, 1758)

Actualiteiten

Ontdek meer

Blijf op de hoogte

Ontvang vlindernieuws

Soorten uit dezelfde familie tandvlinders (NOTODONTIDAE)

eikentandvlinder
Peridea anceps

maantandvlinder
Drymonia ruficornis

wilgentandvlinder
Notodonta tritophus

bruine wapendrager
Clostera curtula

gestreepte tandvlinder
Drymonia dodonaea

tweekleurige tandvlinder
Leucodonta bicoloria

alle soorten uit deze familie