berkentandvlinder Odontosia carmelita

De berkentandvlinder is een zeer zeldzame soort, die vanaf half maart tot eind mei vliegt.
Familie
tandvlinders (NOTODONTIDAE)
Onderfamilie
Ptilodoninae / Odontosia carmelita
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed tot redelijk goed te determineren)
Zeldzaamheid

Zeldzaam. Komt lokaal voor in de noordelijke en oostelijke helft van het land. RL: ernstig bedreigd.

Rode lijst
ernstig bedreigd

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: 18-21 mm. De voorvleugel is blauw- tot zilverachtig grijs; aan de voorrand rood- of purperachtig bruin. Ter hoogte van de buitenste dwarslijn ligt een opvallende, kommavormige crèmekleurige voorrandvlek; bij de binnenste dwarslijn is vaag een tweede, meestal veel kleinere voorrandvlek zichtbaar. De franje is roomwit en donkerbruin geblokt. Er is weinig variatie in kleur en tekening.

Gelijkende soorten vlinder

Geen resultaten.

Gelijkende soorten rups

Snuitvlinder (Pterostoma palpina).
N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

snuitvlinder
Pterostoma palpina

Levenscyclus

Rups: mei-juli. De rups foerageert het liefst op volgroeide bomen. De soort overwintert als pop in een cocon op of in de grond.

Waardplanten

Berk en els.

Habitat

Habitat: Vooral (berken)bossen.

Vliegtijd en gedrag

Half maart-eind mei in één generatie. De vlinders komen op licht.

België

Zeer zeldzaam, maar lokaal vrij algemeen. Beperkt tot Luik en Luxemburg.

Mondiaal

Van het noorden van het Iberisch schiereiland (Pyreneeën) via West-, Midden- en Noord-Europa, inclusief de Britse eilanden, tot Rusland (Wolgagebied). Schintlmeister (1987 a, b) wijst op de aanwezigheid in Mongolië. Naar het zuiden: van de Alpen tot de Zwarte Zee. In het noorden Scandinavië tot boven de poolcirkel.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Scarce Prominent
Duitse naam
Mönch-Zahnspinner
Franse naam
le Bombyx carmélite
Synoniemen
Lophopteryx carmelita
Toelichting Nederlandse naam

Berk is een belangrijke waardplant van de berkentandvlinder.
Tandvlinders hebben aan de voorvleugel een uitstulping die in rust als een tand boven de vlinder uitsteekt.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Odontosia: odous, odontos = een tand en osis = een duw, naar de opvallende pluk dorsale schubben die omhoog komen als de vleugels worden opgevouwen.
carmelita: carmelita is een latijnse vorm van Carmeliet, een monnik met een kap, naar de pluim op de torax.

Auteursnaam en jaartal
(Esper, 1799)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie tandvlinders (NOTODONTIDAE)

zuidelijke tandvlinder
Drymonia velitaris

geelbruine tandvlinder
Notodonta torva

kleine hermelijnvlinder
Furcula furcula

witte hermelijnvlinder
Cerura erminea

tweekleurige tandvlinder
Leucodonta bicoloria

eekhoorn
Stauropus fagi

alle soorten uit deze familie