bosrandspinner Eriogaster catax

De bosrandspinner komt niet meer in Nederland voor.
Familie
spinners (LASIOCAMPIDAE)
Onderfamilie
Lasiocampinae / Eriogaster catax
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed tot redelijk goed te determineren)
Zeldzaamheid

Van deze soort is slechts één waarneming bekend uit 1853 in Gelderland.

Rode lijst
verdwenen

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: ♂ 15-17 mm, ♀ 17-19 mm. Het mannetje van deze spinner heeft een brede okergele voorvleugel met een opvallende, scherp afgetekende, witte middenvlek. Een vage, soms afwezige binnenste dwarslijn en een duidelijke buitenste dwarslijn begrenzen een iets meer bruinachtig getint middenveld. De okergele kleur zet zich nog voort als een smalle zone aan de buitenzijde van de buitenste dwarslijn, de rest van het zoomveld van de voorvleugel heeft, net als de gehele achtervleugel, een bruinachtig grijze kleur met een paarse tint. Het vleugelpatroon van het iets grotere vrouwtje komt hier grotendeels mee overeen. Alleen is hier sprake van een grotendeels roestbruine voorvleugel waarop slechts een geelachtige buitenste dwarslijn zichtbaar is.

Gelijkende soorten vlinder

De wolspinner (E. lanestris) heeft naast een witte middenvlek, die meer driehoekig is, ook een opvallende witte vlek in het wortelveld. De kleine hageheld (Lasiocampa trifolii) is aanzienlijk groter en heeft een veel
kleinere witte middenvlek.

Gelijkende soorten vlinder

kleine hageheld
Lasiocampa trifolii

wolspinner
Eriogaster lanestris

Kenmerken rups

Ter Haar: Rups geelbruin met fluweelzwarte insnijdingen, blauwachtig zwarte rugvlekken en blauwe zijden met gele streepjes en vlekken.

Levenscyclus

Rups: juni-juli.

Ebert: De rups leeft in nesten op sleedoorn en wordt daardoor snel met lanestris verwisseld. Onderscheid: donkerder beharing en veel zwakkere geeltekening.

Waardplanten

Vooral sleedoorn; ook meidoorn en berk.

Vliegtijd en gedrag

Oktober in één generatie.

België

Zeer zeldzaam. Komt zeer lokaal voor in Namen.

Mondiaal

Van het noorden van het Iberisch schiereiland via West-, Midden- en Zuid-Europa naar het oosten tot Rusland. Naar het noorden tot Noord-Duitsland. In het zuiden via Italië en de Balkan tot West-Azië. Deze soort is in grote gebieden Midden-Europa uitgestorven of wordt met uitsterven bedreigd; het areaal is sterk verbrokkeld.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Habitatrichtlijn
De bosrandspinner is wettelijk beschermd volgens de Habitatrichtlijn.
Duitse naam
Hecken-Wollafter
Franse naam
la Laineuse du prunellier , le Bombyx evérie
Synoniemen
Bombyx catax
Toelichting Nederlandse naam

bosrandspinner
De rupsen van de Spinner-familie spinnen een meer of minder stevige cocon om in te gaan verpoppen.
Ebert toont in zijn Baden-Wüttemburg-reeks een foto van een mooie open bosrand als habitat van deze bosrandspinner.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Eriogaster: erion = wol en gaster = de buik. Dit slaat op de wollige anale pluim.

Auteursnaam en jaartal
(Linnaeus, 1758)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie spinners (LASIOCAMPIDAE)

kleine hageheld
Lasiocampa trifolii

eikenblad
Gastropacha quercifolia

heideringelrups
Malacosoma castrensis

zwarte herfstspinner
Poecilocampa populi

hageheld
Lasiocampa quercus

grijsbandspinner
Trichiura crataegi

alle soorten uit deze familie