coniferenuil Lithophane leautieri

Vóór 1980 is de coniferenuil nooit waargenomen in Nederland; nu is hij vrij gewoon in het zuidwesten van het land.
Familie
uilen (NOCTUIDAE)
Onderfamilie
Hadeninae / Lithophane leautieri
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed op gelijkende soorten letten)
Zeldzaamheid
Vrij algemeen. Een soort die voor het eerst werd waargenomen in 1980 in het zuidwesten van het land en daar inmiddels algemeen is; breidt zich uit naar het noorden en oosten en wordt ook in de rest van het land steeds vaker gezien. RL: niet bedreigd.
Rode lijst
niet bedreigd

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 17-20 mm. Deze uil is te herkennen aan de smalle grijze voorvleugel met de zwarte lengtestrepen; de lange zwarte schouderstreep valt het meest op en vormt een onderscheidend kenmerk ten opzichte van andere in het najaar vliegende uilen. Naast een soms opvallend lichte en langwerpige ringvlek is vaak een rozeachtig bruine niervlek zichtbaar. De zwarte strepen en de rest van de tekening variëren in intensiteit. Sommige exemplaren hebben een roze tint op de achtervleugel, aan de onderzijde van zowel de voor- als de achtervleugel en op het achterlijf.

Kenmerken rups

Tot 38 mm; lichaam groen met over de rug een brede witte middenstreep en aan weerszijden daarvan een rij licht gebogen, witte vlekken; onder de spiracula een golvende witte lengtestreep met op iedere golftop een kastanjebruine vlek; kop groen met lichtere tekening.

Levenscyclus
Rups: februari-juli. De verpopping vindt plaats in de grond. De soort overwintert als ei op de naalden van de waardplant.
Waardplanten
Diverse (gekweekte) soorten uit de cipresfamilie, waaronder jeneverbes en californische cipres.
Habitat

Parken, tuinen en andere plaatsen waar de waardplant groeit.

Vliegtijd en gedrag
Begin september-half november in één generatie. De vlinders komen op licht en soms op smeer.
België
Vrij zeldzaam. Na de eerste Belgische waarneming in 1999 koloniseerde deze soort het hele land, behalve Luxemburg. Lokaal vrij algemeen.
Mondiaal
Een West-Europese soort; bekend van Spanje, Portugal, Frankrijk, België, Nederland, Engeland (inclusief Schotland), Zweden, Noord-Italië, Corsica en Sardinië, en een kleine populatie in Dalmatië.
Buiten Europa alleen een populatie in Noordwest-Afrika (de Maghreb).
In het zuidoosten van het areaal is verwisseling mogelijk met de zustersoort Lithophane lapidea (Hübner, 1808). Deze soort vliegt in de Franse Alpen, Noord-Italië, voormalig Joegoslavië, de Balkan, Kreta en oostelijk tot in Klein-Azië.
Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in de Nationale Databank Flora en Fauna.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Blair's Shoulder-knot
Duitse naam
Kleine Heidekrauteule
Franse naam
la Noctuelle du cyprès
Toelichting Nederlandse naam
De rups van deze uil leeft op (gekweekte) coniferen en de eerste exemplaren die in Zeeland werden waargenomen, zijn waarschijnlijk met coniferen ons land ingekomen. Meer over Nederlandse namen

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam
Lithophane: lithos = een steen en phaino, phan = blijken te zijn; de vlinder vertoont gelijkenis met een steen en valt in rust daardoor nauwelijks op (hoewel de soorten uit dit geslacht vaker op een paaltje of takje zitten te rusten).
leautieri: in deze naam wordt M. Leautier geëerd, hij ontdekte deze soort in het zuidwesten van Frankrijk.
Auteursnaam en jaartal
(Boisduval, 1829)

Actualiteiten

Ontdek meer

Blijf op de hoogte

Ontvang vlindernieuws

Soorten uit dezelfde familie uilen (NOCTUIDAE)

nazomeruil
Ammoconia caecimacula

aardappelstengelboorder
Hydraecia micacea

marmeruil
Polia nebulosa

lichte korstmosuil
Bryophila domestica

jota-uil
Autographa jota

grote drietand
Acronicta cuspis

alle soorten uit deze familie