zwartrandgrasuil Apamea epomidion

Familie
uilen (NOCTUIDAE)
Onderfamilie
Hadeninae / Apamea epomidion
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(moeilijk tot zeer moeilijk te determineren)
Zeldzaamheid

Zeldzaam. Wordt sinds 2008 waargenomen op enkele locaties in Zuid-Limburg, in Zeeland en in 2015 ook in Overijssel. Was daarvoor lange tijd (sinds 1959) niet gezien.

Rode lijst
incidenteel

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: 17-20 mm. Het opvallendste kenmerk van deze variabele soort is de zwartachtige tekening in het middenveld: de ringvlek is gedeeltelijk omrand met een dikke zwarte lijn en staat via een dunne zwarte lijn in verbinding met de eveneens gedeeltelijk zwart omrande niervlek. In het wortelveld bevinden zich twee zwarte strepen, één vlak bij de binnenrand van de vleugel en één halverwege de voorrand en de binnenrand. De laatstgenoemde streep accentueert in rusthouding de punten van de donkerbruine schouders die enigszins uiteen lijken te lopen. De enigszins golvende lichte golflijn is in het midden getand en heeft aan de binnenzijde twee onduidelijke zwartachtige wigvormige vlekken. Door de ongelijkmatige donkere roodachtig bruine en zwartachtige tekening op de geelachtig bruine, soms roodachtig getinte ondergrond, vertoont de vlinder vaak een vlekkerig patroon. De uitgebreidheid van de donkere tekening is variabel; sommige exemplaren zijn vrij licht, andere maken een veel donkerdere indruk. Bij lichte vlinders vallen de uilvlekken nauwelijks op doordat deze dezelfde kleur hebben als de grondkleur van de vleugel; bij donkere exemplaren valt de niervlek wel goed op.

Gelijkende soorten vlinder

Zie de variabele grasuil (A. crenata).

Gelijkende soorten vlinder

variabele grasuil
Apamea crenata

Levenscyclus

Rups: augustus-maart. De rups foerageert ´s nachts en verbergt zich overdag dicht bij de grond in een opgerold blad; jonge rupsen foerageren ook overdag. De soort overwintert als rups en verpopt zich in een cocon in de strooisellaag.

Waardplanten

Diverse grassen, waaronder kropaar en ruwe smele.

Habitat

Habitat: Loofbossen en struwelen; soms parken en tuinen.

Vliegtijd en gedrag

Juni-juli in één generatie. De vlinders komen zowel op licht als op smeer.

België

Zeer zeldzaam in Vlaanderen. Recent slechts gekend van één vindplaats in Limburg (Tessenderlo, 2009 en 2011). In Wallonië zeldzaam, met verspreide vindplaatsen in Luik, Luxemburg en Namen.

Mondiaal

Van Europa via Noord-Azië tot Oost-Siberië. In Europa vooral in het centrum verbrokkeld, naar het noorden tot Schotland, Noord-Frankrijk, Oost-België, Noord-Duitsland, Denemarken, Zuid-Zweden en Litouwen. Naar het zuiden tot Zuid-Frankrijk, Sardinië, Zuid-Italië, Bulgarije, Zuid-Rusland (de Krim).

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Clouded Brindle
Duitse naam
Ziegelrote Grasbüscheleule
Franse naam
la Noctuelle hépatique
Synoniemen
Apamea characterea, Apamea hepatica
Toelichting Nederlandse naam

Alle grasuilen hebben een relatie met grassen.
Langs de achterrand van de voorvleugel liggen zwarte driehoekjes die samen met een paar zwarte vlekken een zwarte vleugelrand vormen.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Apamea: apamea is de naam van een stad in Klein-Azië waar Theodorus, een van de oude kerkvaders woonde; verder zonder enthomologische betekenis. Auteurs gebruikten wel vaker namen van steden in Klein-Azië en telkens met een kerkelijke achtergrond en zonder verdere enthomologische betekenis: Thyatira (Ochsenheimer) en nicaea (Prunner). Antiochus de Grote tekende in Apamea een vredesovereenkomst met de Romeinen (88 v.Ch) na de verloren slag bij Magnesia.
epomidion: epomidios = op de schouder, verwijzend naar de bleke vlek bij de basis langs de costa.

Auteursnaam en jaartal
(Haworth, 1809)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie uilen (NOCTUIDAE)

sint-janskruiduil
Chloantha hyperici

pijpenstro-uil
Apamea aquila

moeras-w-uil
Lacanobia splendens

rietgrasuil
Apamea unanimis

levervlek
Euplexia lucipara

nazomeruil
Ammoconia caecimacula

alle soorten uit deze familie