blauw weeskind Catocala fraxini

Familie
spinneruilen (EREBIDAE)
Onderfamilie
Erebinae / Catocala fraxini
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed tot redelijk goed te determineren)
Zeldzaamheid

Zeldzaam. Een trekvlinder die verspreid over het land af en toe wordt waargenomen.

Rode lijst
trekvlinder

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 41-48 mm. Deze opmerkelijk grote spinneruil heeft een grijsachtige voorvleugel met een opvallende witachtige vlek tussen de donkere niervlek en de binnenrand van de vleugel. De dubbele binnenste dwarslijn is golvend, de dubbele buitenste dwarslijn is onregelmatig en op sommige plaatsen diep getand. De donkere golflijn heeft een zigzaggend verloop. Kenmerkend is de zwarte achtervleugel met de blauwe band en de brede witte franje. Alle andere in Nederland voorkomende Catocala-soorten zijn kleiner, hebben een rode achtervleugel met zwarte banden en meestal een bruinere voorvleugel.

Gelijkende soorten rups

Rood weeskind (Catocala nupta), karmozijnrood weeskind (Catocala sponsa) en bruine sikkeluil (Laspeyria flexula).
N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

bruine sikkeluil
Laspeyria flexula
EREBIDAE: Erebinae

rood weeskind
Catocala nupta
EREBIDAE: Erebinae

karmozijnrood weeskind
Catocala sponsa
EREBIDAE: Erebinae

Vliegtijd en gedrag

Begin juli-half oktober in één generatie; de meeste waarnemingen worden gedaan in augustus en september. De vlinders komen op smeer en in mindere mate op licht. Overdag rusten ze op een boomstam of een muur.

Levenscyclus

Rups: april-juli. De verpopping vindt plaats in een losse cocon tussen bladeren van de waardplant of in de strooisellaag. De soort overwintert als ei in een schorsspleet van de waardplant.

Waardplanten

(Ratel)populier.

Habitat

Loofbossen.

Zeldzaamheid

Zeldzaam. Een trekvlinder die verspreid over het land af en toe wordt waargenomen.

België

Zeer zeldzaam. Komt lokaal voor in Henegouwen, Namen en Luxemburg.

Mondiaal

Komt waarschijnlijk in alle Europese landen voor. Men mag veronderstellen dat enige gebieden in de periferie (Engeland, Nederland, Portugal, Zuid-Spanje, Griekenland) spaarzaam of niet blijvend bezet zijn. De zuidgrens ongeveer volgens de lijn: Pyreneeën - Midden-Italië - Bulgarije - Noord-Turkije. Naar het noorden en oosten zeer wijdverbreid tot respectievelijk Noord-Zweden en de Grote Oceaan.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in de Nationale Databank Flora en Fauna.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Engelse naam
Clifden Nonpareil
Duitse naam
Blaues Ordensband
Franse naam
la Lichénée bleue , la Noctuelle du frêne
Toelichting Nederlandse naam

Zie voor een uitgebreide toelichting op de Nederlandse naam de uitleg bij het rood weeskind.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Catocala: kato = onder en kalos = mooi. Deze soorten hebben mooie, helder gekleurde achter- of ondervleugels.
fraxini: Fraxinus excelsior is de gewone es. Linnaeus geeft deze boom ten onrechte aan als waardplant.

Auteursnaam en jaartal
(Linnaeus, 1758)

Blijf op de hoogte

Ontvang vlindernieuws

Soorten uit dezelfde familie spinneruilen (EREBIDAE)

spaanse vlag
Euplagia quadripunctaria

klein kokerbeertje
Eilema pygmaeola

klein purperuiltje
Eublemma parva

gele snuituil
Paracolax tristalis

grote beer
Arctia caja

karmozijnrood weeskind
Catocala sponsa

alle soorten uit deze familie