berkenoogspanner Cyclophora albipunctata

De pop van de berkenoogspanner overwintert als gordelpop aan een berkenblad.
Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Sterrhinae / Cyclophora albipunctata
Groep
Nachtvlinder die zowel dagactief als nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed op gelijkende soorten letten)
Zeldzaamheid

Vrij algemeen. Komt vooral voor op de zandgronden; komt verspreid voor in de duinen. RL: kwetsbaar.

Rode lijst
kwetsbaar

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: 12-14 mm. De effen grijs- of witachtige grondkleur van de vleugels is kenmerkend voor de meeste exemplaren van deze soort. Sommige vlinders hebben bovendien een grijzige middenschaduw. Deze kan ook een rozerode kleur hebben, en een zweem van die kleur kan ook elders op de vleugel aanwezig zijn. Op de fijn grijs bespikkelde vleugels bevinden zich de voor de oogspanners (Cyclophora-soorten) kenmerkende oogjes. Vlinders van de tweede generatie zijn soms iets donkerder en grijzer.

Uiterlijk Carter: Tot 23 mm; lichaam roodachtig bruin tot grijsachtig purper met lichtgrijze lengtestrepen, of helder groen met geelachtige lengtestrepen; kop bruin.

Gelijkende soorten vlinder

Zie de gemarmerde oogspanner (C. pendularia).

Gelijkende soorten vlinder

gemarmerde oogspanner
Cyclophora pendularia

Gelijkende soorten rups

De rupsen van de Cyclophora-soorten zijn zeer variabel. Per soort zijn er diverse (kleur)varianten: er zijn rupsen met een soort ‘zijstrepen’, er zijn vrijwel egale groene varianten en vrijwel egaal bruinoranjeachtige varianten.
De variant met zijstrepen van deze soort lijkt op gemarmerde oogspanner (Cyclophora pendularia), bruine oogspanner (Cyclophora quercimontaria), gestippelde oogspanner (Cyclophora punctaria) en oranjerode oogspanner (Cyclophora puppillaria).
De vrijwel egaal groene variant lijkt op eikenoogspanner (Cyclophora porata), gele oogspanner (Cyclophora linearia) en oranjerode oogspanner (Cyclophora puppillaria).
De vrijwel egaal bruinoranjeachtige variant lijkt op gele oogspanner (Cyclophora linearia) en eikenoogspanner (Cyclophora porata).
N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

gemarmerde oogspanner
Cyclophora pendularia

eikenoogspanner
Cyclophora porata

bruine oogspanner
Cyclophora quercimontaria

gestippelde oogspanner
Cyclophora punctaria

oranjerode oogspanner
Cyclophora puppillaria

gele oogspanner
Cyclophora linearia

Levenscyclus

Rups: juni-juli en september-oktober. De soort overwintert als gordelpop aan een berkenblad.

Waardplanten

Berk.

Habitat

Habitat: Vooral bossen en heiden.

Vliegtijd en gedrag

Begin mei-eind augustus in twee generaties. De vlinders vliegen vanaf de schemering en komen op licht en op smeer. Overdag bezoeken ze bloemen zoals die van akkerdistel en kruiskruid en kunnen ze worden opgejaagd van de waardplant.

België

In Vlaanderen vrij algemeen, maar verspreid voorkomend ten oosten van de lijn Antwerpen-Brussel; zeldzamer en lokaal in Oost- en West-Vlaanderen. In Wallonië vrij algemeen en wijdverbreid in alle provincies.

Mondiaal

Van het Iberisch Schiereiland via West- en Midden-Europa inclusief de Britse eilanden via de gematigde zone tot Oost-Azië; in het noorden tot boven de poolcirkel en in het zuiden van Italië tot de Balkan.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Birch Mocha
Duitse naam
Birken-Gürtelpuppenspanner
Franse naam
l'Éphyre suspendue
Oud Nederlandse naam
berkenmeter
Synoniemen
Cosymbia albipunctata, Triodia albipunctata, Cyclophora pendularia, Ephyra pendularia
Toelichting Nederlandse naam

Oogspanners hebben alle een meer of minder duidelijk oog op de voorvleugels. Berk is de enige waardplant van deze oogspanner.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Cyclophora: kuklos = een ring en phoreo = dragen. De discale vlekken op de voorvleugels van een aantal soorten.
albipunctata: albus = wit en punctum is vlek, stip. Dit slaat op de witte pupillen in de ogen op voor- en achtervleugel.

Auteursnaam en jaartal
(Hufnagel, 1767)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

variabele spanner
Hydriomena furcata

prunusspanner
Aleucis distinctata

lichtgrijze spanner
Lithostege griseata

witbandspanner
Spargania luctuata

bonte bessenvlinder
Abraxas grossulariata

ringspikkelspanner
Hypomecis punctinalis

alle soorten uit deze familie