wit weeskind Catephia alchymista

Het wit weeskind is tegenwoordig zowel in Nederland als in België zeer zeldzaam.
Familie
spinneruilen (EREBIDAE)
Onderfamilie
Erebinae / Catephia alchymista
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed op gelijkende soorten letten)
Zeldzaamheid

Zeer zeldzaam. Er zijn nauwelijks recente waarnemingen bekend, de laatste dateert uit 1999 in Gelderland; werd vroeger vooral waargenomen in de zuidelijke provincies.

Rode lijst
verdwenen

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 19-21 mm. De voorvleugel van deze spinneruil is aan de basis relatief breed en heeft een antracietgrijze tot zwartachtige grondkleur. Door het patroon van onregelmatige zwarte dwarslijnen en zwartomrande bruinachtige vlekken, die vaak een witachtige afzetting hebben heeft deze spinneruil een enigszins ruw uiterlijk. De witte afzetting is met name duidelijk zichtbaar aan de achterrand van de niervlek. De lichte golflijn is duidelijk zichtbaar en heeft een opvallende lichtbruine afzetting aan de buitenzijde, vooral nabij de binnenrandhoek. Kenmerkend voor deze spinneruil is de deels witte achtervleugel met de donkerbruine zoom. Ook de franje van de achtervleugel is gedeeltelijk wit gekleurd.

Gelijkende soorten vlinder

Zie het windeweeskind (Aedia leucomelas).

windeweeskind
Aedia leucomelas
EREBIDAE: Erebinae

Levenscyclus

Rups: juni-augustus. De rups heeft een sterke voorkeur voor jonge uitlopers van de waardplant. De soort overwintert als pop in een cocon op de grond.

Waardplanten

Eik; mogelijk ook iep.

Habitat

Bossen en struwelen.

Vliegtijd en gedrag

Eind april-half juli in één generatie. De vlinders komen zowel op licht als op smeer en rusten overdag op een boomstam.

België

Zeer zeldzaam. In Vlaanderen één recente waarneming (Zottegem, 2006). In Wallonië zeer lokaal in de provincies Namen en Luxemburg; achteruitgegaan.

Mondiaal

Van Libië tot de Atlantische Oceaan in Marokko en via het Iberisch schiereiland en Zuid-Europa tot Zuid-Engeland. In Midden-Europa noordelijk tot Sleeswijk-Holstein, de Oostzee en de Baltische staten. Naar het oosten tot de Kaukasus en Voor-Azië. Komt ook in Israël voor.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in de Nationale Databank Flora en Fauna.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
The Alchymist
Duitse naam
Weisses Ordensband
Franse naam
l'Alchimiste
Toelichting Nederlandse naam

Zie voor een uitgebreide toelichting op de Nederlandse naam de uitleg bij het rood weeskind.
Meer over Nederlandse namen

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Catephia: katepheia = de ogen neerslaan om daarmee verslagenheid, spijt of schaamte uit te drukken, naar het zwart/wit patroon op de (onder?-)vleugel; deze kleuren horen traditioneel bij rouw.
alchymista: alchymista is een latijnse vorm van het Arabische al-kimia, een alchemist die vanouds een zwart kleed droeg, net als deze vlinder.

Auteursnaam en jaartal
(Denis & Schiffermüller, 1775)

Actualiteiten

Ontdek meer

Blijf op de hoogte

Ontvang vlindernieuws

Soorten uit dezelfde familie spinneruilen (EREBIDAE)

boogsnuituil
Herminia grisealis

bruine prachtuil
Dysgonia algira

bastaardsatijnvlinder
Euproctis chrysorrhoea

sint-jacobsvlinder
Tyria jacobaeae

streepkokerbeertje
Eilema complana

gepluimde snuituil
Pechipogo plumigeralis

alle soorten uit deze familie