oranje espenspanner Boudinotiana notha

De oranje espenspanner heeft ratelpopulier, berk en boswilg als waardplanten, maar is wellicht uitgestorven in Nederland.
Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Archiearinae / Boudinotiana notha
Groep
Nachtvlinder die dagactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(moeilijk tot zeer moeilijk te determineren)
Zeldzaamheid

Zeer zeldzaam. Na vier decennia afwezigheid is de soort in 2014 weer uit Limburg gemeld.

Rode lijst
incidenteel

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: 15-17 mm. Een overdag actieve oranje met bruine nachtvlinder die in uiterlijk en gedrag zeer veel op de oranje berkenspanner (Archiearis parthenias) lijkt.

Uiterlijk Carter: Tot 28 mm; gewoonlijk groen met zwarte lengtestrepen en een geelachtig witte streep over de spiracula; kop en eerste segment van de thorax sterk zwart gespikkeld. Er is ook een vuil olijfgroene variant met bleek geelachtig grijze lengtestrepen. In tegenstelling tot de meeste spannerrupsen heeft deze soort naast de naschuivers vier paar buikpoten, hoewel het voorste paar zwak is ontwikkeld. Ze lopen wel op de kenmerkende spannerrupsen-manier.

Gelijkende soorten vlinder

Zie de oranje berkenspanner (Archiearis parthenias).

Klik hier voor gedetailleerde verschillen met illustraties tussen beide soorten.

Gelijkende soorten vlinder

oranje berkenspanner
Archiearis parthenias

Levenscyclus

Rups: mei-juli. De rupsen foerageren ´s nachts op bladeren waartussen ze overdag een schuilplaats spinnen. De soort overwintert als pop, ingesponnen in zachte schors en blijft soms twee of drie jaar overliggen.

Waardplanten

Vooral ratelpopulier; ook berk en boswilg.

Habitat

Habitat: Open oude bossen met veel volgroeide (ratel)populieren.

Vliegtijd en gedrag

Begin maart-eind april in één generatie. De vlinders vliegen overdag bij zonnig weer rondom de toppen van ratelpopulieren en kunnen ook waargenomen worden als ze worden opgejaagd van modderpoelen op paden in open bossen. Ze worden vaker gezien bij oude bomen die katjes dragen dan bij lage populieren die in de schaduw staan.

België

Zeer zeldzaam in Vlaanderen. Een handvol vindplaatsen in Vlaams-Brabant, Limburg en Antwerpen. Vrij zeldzaam in Wallonië, met verspreide vindplaatsen ten zuiden van Samber en Maas; lokaal algemeen.

Mondiaal

Van Spanje via Frankrijk en Noord-Italië door Midden-Europa oostwaarts tot China (ssp. suifuensis Kardakoff 1928) en Japan. De zuidgrens binnen Europa is nog niet duidelijk i.v.m. verwarring met A. parthenias. Vastgesteld in Noord-Turkije (Kocak 1990, 1991). In Scandinavië minder ver naar het noorden dan parthenias.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Light Orange Underwing
Duitse naam
Auen-Jungfernkind
Franse naam
l'Illégitime
Oud Nederlandse naam
lichte oranjespanner, valse oranjespanner
Synoniemen
Brephos nothum
Toelichting Nederlandse naam

Ratelpopulier (=esp) is een belangrijke waardplant van deze soort. Oranje wijst op de grondkleur van de achtervleugels. Meer over Nederlandse namen

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Archiearis: arkhe, arkhi = beginnend en ear = voorjaar. Vlinders die al vroeg in het jaar vliegen.
notha: nothos, nothe = een bastaard. Hiermee wordt de verbondenheid met A. parthenius benadrukt. Macleod vindt beide namen 'zinloos'.

Auteursnaam en jaartal
(Hübner, 1803)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

variabele spanner
Hydriomena furcata

prunusspanner
Aleucis distinctata

lichtgrijze spanner
Lithostege griseata

witbandspanner
Spargania luctuata

bonte bessenvlinder
Abraxas grossulariata

ringspikkelspanner
Hypomecis punctinalis

alle soorten uit deze familie