Gelijkende soorten en dubbelsoorten

Vlinders die veel op elkaar lijken

Hooibeestje, oranje zandoogje en bruin zandoogje lijken op elkaar

Vergissingen

Gelijkende soorten zijn verschillende soorten die sterk op elkaar lijken, zodanig dat vergissingen heel vaak voorkomen. Dubbelsoorten zijn weliswaar ook gelijkend, maar nu zijn de soorten tevens nauw aan elkaar verwant. Dubbelsoorten zijn daardoor vaak moeilijker uit elkaar te houden dan minder verwante gelijkende soorten, omdat er bij dubbelsoorten minder kenmerken verschillend zullen zijn.

Ervaring 

Een moeilijkheid is de graad van gelijkenis, want niet voor iedereen zijn bepaalde soorten moeilijk te onderscheiden. Veel hangt af van de mate van ervaring met determineren en soortenkennis. Hoe meer men met vlinders omgaat en hoe meer soorten men gezien heeft, hoe gemakkelijker de determinaties zullen verlopen.

Altijd controleren

Toch blijft er altijd een aantal soorten over dat consequent voor vergissingen of determinatieproblemen zorgt. Hierna volgt een lijst met de groepen van soorten waarvan wij hebben ervaren dat ze regelmatig voor determinatieproblemen zorgen. Heeft u een vlinder als één van de onderstaande soorten gedetermineerd, dan is het goed om ook de gelijkende soorten en/of de dubbelsoorten te controleren. 

Adscita/Rhagades

  • metaalvlinder (Adscita statices)
  • bruine metaalvlinder (Rhagades pruni)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Archiearis/Boudinotiana

  • oranje espenspanner (Boudinotiana notha)
  • oranje berkenspanner (Archiearis parthenias)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Autographa

  • donkere jota-uil (Autographa pulchrina)
  • jota-uil (Autographa jota)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Chamaesphecia

  • wolfsmelkwespvlinder (Chamaesphecia tenthrediniformis)
  • schijn-wolfsmelkwespvlinder (Chamaesphecia empiformis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Cyclophora

  • geelbruine oogspanner (Cyclophora ruficiliaria)
  • bruine oogspanner (Cyclophora quercimontaria)
  • eikenoogspanner (Cyclophora porata)
  • gestippelde oogspanner (Cyclophora punctaria)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Drepana

  • bruine eenstaart (Drepana curvatula)
  • berkeneenstaart (Drepana falcataria)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Eupithecia

  • vingerhoedskruiddwergspanner (Eupithecia pulchellata)
  • vlasbekdwergspanner (Eupithecia linariata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Hemithea/Thalera

  • geblokte zomervlinder (Thalera fimbrialis)
  • kleine zomervlinder (Hemithea aestivaria)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Idaea/Asthena

  • randstipspanner (Idaea sylvestraria)
  • satijnstipspanner (Idaea subsericeata)
  • wit spannertje (Asthena albulata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Idaea biselata/seriata

  • paardenbloemspanner (Idaea seriata)
  • schildstipspanner (Idaea biselata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Idaea fuscovenosa/humiliata

  • dwergstipspanner (Idaea fuscovenosa)
  • streepstipspanner (Idaea humiliata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Idaea straminata/aversata

  • grijze stipspanner (Idaea aversata)
  • egale stipspanner (Idaea straminata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Jodis

  • spaansgroene zomervlinder (Jodis putata)
  • melkwitte zomervlinder (Jodis lactearia)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Mesapamea

  • halmrupsvlinder (Mesapamea secalis)
  • weidehalmuiltje (Mesapamea secalella)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Mesapamea/Apamea

  • weidehalmuiltje (Mesapamea secalella)
  • tweekleurige grasuil (Apamea illyria)
  • rietgrasuil (Apamea unanimis)
  • halmrupsvlinder (Mesapamea secalis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Nolinae (visstaartjes)

  • groot visstaartje (Meganola albula)
  • klein visstaartje (Nola cucullatella)
  • vroeg visstaartje (Nola confusalis)
  • licht visstaartje (Nola aerugula)
  • bremvisstaartje (Nola holsatica)
  • zwartlijnvisstaartje (Meganola togatulalis)
  • donker visstaartje (Meganola strigula)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Oligia

  • bont halmuiltje (Oligia versicolor)
  • donker halmuiltje (Oligia latruncula)
  • gelobd halmuiltje (Oligia strigilis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Oligia, Mesoligia en Litoligia

  • zandhalmuiltje (Mesoligia furuncula)
  • oranjegeel halmuiltje (Oligia fasciuncula)
  • duinhalmuiltje (Litoligia literosa)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Phyllodesma

  • hulstblad (Phyllodesma ilicifolia)
  • espenblad (Phyllodesma tremulifolia)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Scopula/Idaea

  • roomkleurige stipspanner (Scopula floslactata)
  • prachtstipspanner (Scopula marginepunctata)
  • zwartstipspanner (Scopula nigropunctata)
  • crème stipspanner (Scopula ternata)
  • zoomstipspanner (Scopula umbelaria)
  • satijnstipspanner (Idaea subsericeata)
  • randstipspanner (Idaea sylvestraria)
  • schildstipspanner (Idaea biselata)
  • witroze stipspanner (Scopula emutaria)
  • bosspanner (Scopula immutata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Scopula/Timandra

  • ligusterstipspanner (Scopula imitaria)
  • lieveling (Timandra comae)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Sesia

  • gekraagde wespvlinder (Sesia bembeciformis)
  • hoornaarvlinder (Sesia apiformis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Synanthedon/Bembecia (geel)

  • bessenglasvlinder (Synanthedon tipuliformis)
  • eikenwespvlinder (Synanthedon vespiformis)
  • elzenwespvlinder (Synanthedon spheciformis)
  • klaverwespvlinder (Bembecia ichneumoniformis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Synanthedon (rood)

  • appelglasvlinder (Synanthedon myopaeformis)
  • berkenglasvlinder (Synanthedon culiciformis)
  • wilgenwespvlinder (Synanthedon formicaeformis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Tethea/Cymatophorina

  • eiken-orvlinder (Cymatophorina diluta)
  • orvlinder (Tethea or)
  • peppel-orvlinder (Tethea ocularis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Thera grijs 1

  • schijn-sparspanner (Thera britannica)
  • sparspanner (Thera variata)
  • naaldboomspanner (Thera obeliscata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Thera grijs 2

  • naaldboomspanner (Thera obeliscata)
  • schijn-sparspanner (Thera britannica)
  • jeneverbesspanner (Thera juniperata)
  • sparspanner (Thera variata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Thera roodbruin

  • naaldboomspanner (Thera obeliscata)
  • hoekbanddennenspanner (Pennithera firmata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Watsonalla

  • beukeneenstaart (Watsonalla cultraria)
  • gele eenstaart (Watsonalla binaria)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Zygaena

  • vijfvlek-sint-jansvlinder (Zygaena trifolii)
  • sint-jacobsvlinder (Tyria jacobaeae)
  • kleine sint-jansvlinder (Zygaena viciae)
gedetailleerde verschillen met illustraties