Gelijkende soorten en dubbelsoorten

Vlinders die veel op elkaar lijken

Hooibeestje, oranje zandoogje en bruin zandoogje lijken op elkaar

Vergissingen

Gelijkende soorten zijn verschillende soorten die sterk op elkaar lijken, zodanig dat vergissingen heel vaak voorkomen. Dubbelsoorten zijn weliswaar ook gelijkend, maar nu zijn de soorten tevens nauw aan elkaar verwant. Dubbelsoorten zijn daardoor vaak moeilijker uit elkaar te houden dan minder verwante gelijkende soorten, omdat er bij dubbelsoorten minder kenmerken verschillend zullen zijn.

Ervaring 

Een moeilijkheid is de graad van gelijkenis, want niet voor iedereen zijn bepaalde soorten moeilijk te onderscheiden. Veel hangt af van de mate van ervaring met determineren en soortenkennis. Hoe meer men met vlinders omgaat en hoe meer soorten men gezien heeft, hoe gemakkelijker de determinaties zullen verlopen.

Altijd controleren

Toch blijft er altijd een aantal soorten over dat consequent voor vergissingen of determinatieproblemen zorgt. Hierna volgt een lijst met de groepen van soorten waarvan wij hebben ervaren dat ze regelmatig voor determinatieproblemen zorgen. Heeft u een vlinder als één van de onderstaande soorten gedetermineerd, dan is het goed om ook de gelijkende soorten en/of de dubbelsoorten te controleren. 

Adscita/Rhagades

  • bruine metaalvlinder (Rhagades pruni)
  • metaalvlinder (Adscita statices)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Archiearis/Boudinotiana

  • oranje berkenspanner (Archiearis parthenias)
  • oranje espenspanner (Boudinotiana notha)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Autographa

  • donkere jota-uil (Autographa pulchrina)
  • jota-uil (Autographa jota)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Chamaesphecia

  • wolfsmelkwespvlinder (Chamaesphecia tenthrediniformis)
  • schijn-wolfsmelkwespvlinder (Chamaesphecia empiformis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Cyclophora

  • geelbruine oogspanner (Cyclophora ruficiliaria)
  • bruine oogspanner (Cyclophora quercimontaria)
  • gestippelde oogspanner (Cyclophora punctaria)
  • eikenoogspanner (Cyclophora porata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Drepana

  • berkeneenstaart (Drepana falcataria)
  • bruine eenstaart (Drepana curvatula)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Eupithecia

  • vlasbekdwergspanner (Eupithecia linariata)
  • vingerhoedskruiddwergspanner (Eupithecia pulchellata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Hemithea/Thalera

  • geblokte zomervlinder (Thalera fimbrialis)
  • kleine zomervlinder (Hemithea aestivaria)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Idaea/Asthena

  • satijnstipspanner (Idaea subsericeata)
  • randstipspanner (Idaea sylvestraria)
  • wit spannertje (Asthena albulata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Idaea biselata/seriata

  • schildstipspanner (Idaea biselata)
  • paardenbloemspanner (Idaea seriata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Idaea fuscovenosa/humiliata

  • dwergstipspanner (Idaea fuscovenosa)
  • streepstipspanner (Idaea humiliata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Idaea straminata/aversata

  • egale stipspanner (Idaea straminata)
  • grijze stipspanner (Idaea aversata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Jodis

  • spaansgroene zomervlinder (Jodis putata)
  • melkwitte zomervlinder (Jodis lactearia)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Mesapamea

  • weidehalmuiltje (Mesapamea secalella)
  • halmrupsvlinder (Mesapamea secalis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Mesapamea/Apamea

  • rietgrasuil (Apamea unanimis)
  • halmrupsvlinder (Mesapamea secalis)
  • tweekleurige grasuil (Apamea illyria)
  • weidehalmuiltje (Mesapamea secalella)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Nolinae (visstaartjes)

  • vroeg visstaartje (Nola confusalis)
  • zwartlijnvisstaartje (Meganola togatulalis)
  • groot visstaartje (Meganola albula)
  • donker visstaartje (Meganola strigula)
  • bremvisstaartje (Nola holsatica)
  • licht visstaartje (Nola aerugula)
  • klein visstaartje (Nola cucullatella)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Oligia

  • donker halmuiltje (Oligia latruncula)
  • bont halmuiltje (Oligia versicolor)
  • gelobd halmuiltje (Oligia strigilis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Oligia, Mesoligia en Litoligia

  • oranjegeel halmuiltje (Oligia fasciuncula)
  • duinhalmuiltje (Litoligia literosa)
  • zandhalmuiltje (Mesoligia furuncula)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Phyllodesma

  • espenblad (Phyllodesma tremulifolia)
  • hulstblad (Phyllodesma ilicifolia)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Scopula/Idaea

  • randstipspanner (Idaea sylvestraria)
  • satijnstipspanner (Idaea subsericeata)
  • zoomstipspanner (Scopula umbelaria)
  • bosspanner (Scopula immutata)
  • witroze stipspanner (Scopula emutaria)
  • roomkleurige stipspanner (Scopula floslactata)
  • zwartstipspanner (Scopula nigropunctata)
  • prachtstipspanner (Scopula marginepunctata)
  • schildstipspanner (Idaea biselata)
  • crème stipspanner (Scopula ternata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Scopula/Timandra

  • lieveling (Timandra comae)
  • ligusterstipspanner (Scopula imitaria)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Sesia

  • gekraagde wespvlinder (Sesia bembeciformis)
  • hoornaarvlinder (Sesia apiformis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Synanthedon/Bembecia (geel)

  • elzenwespvlinder (Synanthedon spheciformis)
  • eikenwespvlinder (Synanthedon vespiformis)
  • klaverwespvlinder (Bembecia ichneumoniformis)
  • bessenglasvlinder (Synanthedon tipuliformis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Synanthedon (rood)

  • appelglasvlinder (Synanthedon myopaeformis)
  • berkenglasvlinder (Synanthedon culiciformis)
  • wilgenwespvlinder (Synanthedon formicaeformis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Tethea/Cymatophorina

  • orvlinder (Tethea or)
  • eiken-orvlinder (Cymatophorina diluta)
  • peppel-orvlinder (Tethea ocularis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Thera grijs 1

  • schijn-sparspanner (Thera britannica)
  • naaldboomspanner (Thera obeliscata)
  • sparspanner (Thera variata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Thera grijs 2

  • sparspanner (Thera variata)
  • jeneverbesspanner (Thera juniperata)
  • naaldboomspanner (Thera obeliscata)
  • schijn-sparspanner (Thera britannica)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Thera roodbruin

  • hoekbanddennenspanner (Pennithera firmata)
  • naaldboomspanner (Thera obeliscata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Watsonalla

  • gele eenstaart (Watsonalla binaria)
  • beukeneenstaart (Watsonalla cultraria)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Zygaena

  • sint-jacobsvlinder (Tyria jacobaeae)
  • kleine sint-jansvlinder (Zygaena viciae)
  • vijfvlek-sint-jansvlinder (Zygaena trifolii)
gedetailleerde verschillen met illustraties