Gelijkende soorten en dubbelsoorten

Vlinders die veel op elkaar lijken

Hooibeestje, oranje zandoogje en bruin zandoogje lijken op elkaar

Vergissingen

Gelijkende soorten zijn verschillende soorten die sterk op elkaar lijken, zodanig dat vergissingen heel vaak voorkomen. Dubbelsoorten zijn weliswaar ook gelijkend, maar nu zijn de soorten tevens nauw aan elkaar verwant. Dubbelsoorten zijn daardoor vaak moeilijker uit elkaar te houden dan minder verwante gelijkende soorten, omdat er bij dubbelsoorten minder kenmerken verschillend zullen zijn.

Ervaring 

Een moeilijkheid is de graad van gelijkenis, want niet voor iedereen zijn bepaalde soorten moeilijk te onderscheiden. Veel hangt af van de mate van ervaring met determineren en soortenkennis. Hoe meer men met vlinders omgaat en hoe meer soorten men gezien heeft, hoe gemakkelijker de determinaties zullen verlopen.

Altijd controleren

Toch blijft er altijd een aantal soorten over dat consequent voor vergissingen of determinatieproblemen zorgt. Hierna volgt een lijst met de groepen van soorten waarvan wij hebben ervaren dat ze regelmatig voor determinatieproblemen zorgen. Heeft u een vlinder als één van de onderstaande soorten gedetermineerd, dan is het goed om ook de gelijkende soorten en/of de dubbelsoorten te controleren. 

Adscita/Rhagades

  • metaalvlinder (Adscita statices)
  • bruine metaalvlinder (Rhagades pruni)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Archiearis/Boudinotiana

  • oranje berkenspanner (Archiearis parthenias)
  • oranje espenspanner (Boudinotiana notha)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Chamaesphecia

  • schijn-wolfsmelkwespvlinder (Chamaesphecia empiformis)
  • wolfsmelkwespvlinder (Chamaesphecia tenthrediniformis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Cyclophora

  • gestippelde oogspanner (Cyclophora punctaria)
  • bruine oogspanner (Cyclophora quercimontaria)
  • eikenoogspanner (Cyclophora porata)
  • geelbruine oogspanner (Cyclophora ruficiliaria)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Drepana

  • berkeneenstaart (Drepana falcataria)
  • bruine eenstaart (Drepana curvatula)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Eupithecia 1

  • vlasbekdwergspanner (Eupithecia linariata)
  • vingerhoedskruiddwergspanner (Eupithecia pulchellata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Hemithea/Thalera

  • kleine zomervlinder (Hemithea aestivaria)
  • geblokte zomervlinder (Thalera fimbrialis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Idaea 1

  • grijze stipspanner (Idaea aversata)
  • egale stipspanner (Idaea straminata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Idaea 2

  • paardenbloemspanner (Idaea seriata)
  • schildstipspanner (Idaea biselata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Idaea 3

  • streepstipspanner (Idaea humiliata)
  • dwergstipspanner (Idaea fuscovenosa)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Idaea/Asthena

  • randstipspanner (Idaea sylvestraria)
  • satijnstipspanner (Idaea subsericeata)
  • wit spannertje (Asthena albulata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Jodis

  • melkwitte zomervlinder (Jodis lactearia)
  • spaansgroene zomervlinder (Jodis putata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Jota-uilen - Autographa

  • donkere jota-uil (Autographa pulchrina)
  • jota-uil (Autographa jota)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Mesapamea

  • halmrupsvlinder (Mesapamea secalis)
  • weidehalmuiltje (Mesapamea secalella)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Mesapamea/Apamea

  • rietgrasuil (Apamea unanimis)
  • weidehalmuiltje (Mesapamea secalella)
  • tweekleurige grasuil (Apamea illyria)
  • halmrupsvlinder (Mesapamea secalis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Nolinae (visstaartjes)

  • groot visstaartje (Meganola albula)
  • klein visstaartje (Nola cucullatella)
  • vroeg visstaartje (Nola confusalis)
  • licht visstaartje (Nola aerugula)
  • bremvisstaartje (Nola holsatica)
  • zwartlijnvisstaartje (Meganola togatulalis)
  • donker visstaartje (Meganola strigula)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Oligia

  • gelobd halmuiltje (Oligia strigilis)
  • donker halmuiltje (Oligia latruncula)
  • bont halmuiltje (Oligia versicolor)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Oligia, Mesoligia en Litoligia

  • zandhalmuiltje (Mesoligia furuncula)
  • oranjegeel halmuiltje (Oligia fasciuncula)
  • duinhalmuiltje (Litoligia literosa)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Phyllodesma

  • espenblad (Phyllodesma tremulifolia)
  • hulstblad (Phyllodesma ilicifolia)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Scopula/Idaea

  • prachtstipspanner (Scopula marginepunctata)
  • zwartstipspanner (Scopula nigropunctata)
  • crème stipspanner (Scopula ternata)
  • zoomstipspanner (Scopula umbelaria)
  • randstipspanner (Idaea sylvestraria)
  • satijnstipspanner (Idaea subsericeata)
  • schildstipspanner (Idaea biselata)
  • witroze stipspanner (Scopula emutaria)
  • roomkleurige stipspanner (Scopula floslactata)
  • bosspanner (Scopula immutata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Scopula/Timandra

  • lieveling (Timandra comae)
  • ligusterstipspanner (Scopula imitaria)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Spanners - Geometridae

  • oranje berkenspanner (Archiearis parthenias)
  • oranje espenspanner (Boudinotiana notha)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Synanthedon/Bembecia (geel)

  • klaverwespvlinder (Bembecia ichneumoniformis)
  • bessenglasvlinder (Synanthedon tipuliformis)
  • eikenwespvlinder (Synanthedon vespiformis)
  • elzenwespvlinder (Synanthedon spheciformis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Synanthedon (rood)

  • berkenglasvlinder (Synanthedon culiciformis)
  • wilgenwespvlinder (Synanthedon formicaeformis)
  • appelglasvlinder (Synanthedon myopaeformis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Tethea/Cymatophorina

  • peppel-orvlinder (Tethea ocularis)
  • eiken-orvlinder (Cymatophorina diluta)
  • orvlinder (Tethea or)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Thera grijs 1

  • naaldboomspanner (Thera obeliscata)
  • schijn-sparspanner (Thera britannica)
  • sparspanner (Thera variata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Thera grijs 2

  • schijn-sparspanner (Thera britannica)
  • jeneverbesdwergspanner (Eupithecia pusillata)
  • naaldboomspanner (Thera obeliscata)
  • sparspanner (Thera variata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Thera roodbruin

  • hoekbanddennenspanner (Pennithera firmata)
  • naaldboomspanner (Thera obeliscata)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Watsonalla

  • gele eenstaart (Watsonalla binaria)
  • beukeneenstaart (Watsonalla cultraria)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Wespvlinders - Sesia

  • gekraagde wespvlinder (Sesia bembeciformis)
  • hoornaarvlinder (Sesia apiformis)
gedetailleerde verschillen met illustraties

Zygaena

  • kleine sint-jansvlinder (Zygaena viciae)
  • sint-jacobsvlinder (Tyria jacobaeae)
  • vijfvlek-sint-jansvlinder (Zygaena trifolii)
gedetailleerde verschillen met illustraties