Nieuwsbericht

Sint-Jan en Sint-Jacob: een lastig duo

dinsdag 19 mei 2020

In mei beginnen ze weer te vliegen en de eerste verwarde tweets komen al binnen. Foto’s met een sint-jansvlinder die sint-jacobsvlinder wordt genoemd en andersom. En dat terwijl de twee niet eens familie van elkaar zijn! Twee overdag actieve nachtvlinders (ook al zoiets vreemds) die verspreid door het hele land gezien kunnen worden.

Sint-jansvlinder is nog tot in augustus te zien.

De meeste nachtvlinders doen hun naam eer aan en zijn actief vanaf zonsondergang. Maar van de meer dan tweeduizend soorten zijn er een stuk of honderd die zich daar niet aan houden en die gewoon overdag rondvliegen. Twee daarvan zijn de sint-jansvlinder en de sint-jacobsvlinder. De sint-jacobsvlinder (van de familie van de spinneruilen) kwam vroeger vooral in de duinen voor, maar is zich de laatste tientallen jaren sterk aan het uitbreiden. De plant waar de rupsen op zijn gespecialiseerd, jakobskruiskruid, is ook op veel meer plaatsen aanwezig dan vroeger. Dit is een giftige plant en de rupsen slaan die gifstoffen op in hun lijf en zijn dus zelf ook giftig. Met hun felle geelzwarte tekening, waaraan ze de naam zebrarups te danken hebben, laten ze dat ook duidelijk weten aan de vogels: “Eet me niet, want ik ben giftig.” De jacobsvlinder heeft een kleine rode vlek en een rode streep op de donkere vleugels. De achtervleugel, die je pas ziet als de vlinder gaat vliegen, is ook felrood.

Sint-jansvlinder (links) en sint-jacobsvlinder (rechts) met de verspreiding vanaf 2015 (Bron: Foto's: Kars Veling, kaartjes: NDFF)

Strepen of stippen

De opvallende zebrarupsen van de sint-jacobsvlinder.

De sint-jansvlinder, van de familie van de bloeddrupjes (Zygaenidae), is ook zwart van grondkleur, maar deze vlinder heeft zes opvallende rode stippen op de vleugels en geen rode streep. De achtervleugel valt veel minder op dan bij de sint-jacobsvlinder. Het is een vlinder van bloemrijke graslanden en de rupsen zijn gespecialiseerd op rolklaver en eten dus niet, wat sommige mensen denken, van het sint-janskruid. Dat zou al te makkelijk zijn. Deze rupsen zijn groen met zwart van kleur en heel anders dan de geelzwarte zebrarupsen van sint-jacobsvlinder. De sint-jansvlinder is een echte zomervlinder, die de piek heeft in juni en juli en vliegt tot begin augustus. De meeste sint-jacobsvlinders zijn in de loop van juni al verdwenen. Beide soorten komen in het hele land voor, maar hebben hun grootste dichtheid in de duinen. De komende weken is er nog volop gelegenheid om beide sinten te zien te krijgen. En verwarren doe je ze nu niet meer.

2020 NatureToday SintJacobsvlinder SintJansvlinder