Nieuwsbericht

Wat doet deze sneeuw met dagvlinders?

donderdag 8 januari 2026

De sneeuw van de laatste dagen houdt de gemoederen flink bezig. We zijn dit ook niet meer gewend. Hoe zit het met de vlinders? Hoe reageren zij op deze, ook voor hen, ongewone omstandigheden?

De meeste vlinders zijn in de winter alleen als ei, rups of pop aanwezig. Ze zijn helemaal gebouwd om winterse omstandigheden te doorstaan en ze kunnen prima omgaan met kou. Ook sneeuw deert ze in het geheel niet. Sterker nog, de sneeuw zorgt ervoor dat de omstandigheden heel constant zijn. Eitjes, rupsen en poppen blijven zo helemaal in rust.

Vlinders die vooral in holle bomen, schuurtjes, bunkers en op zolders overwinteren, v.l.n.r.: dagpauwoog, kleine vos en grote vos (Bron: Kars Veling) Vlinders die vooral in holle bomen, schuurtjes, bunkers en op zolders overwinteren, v.l.n.r.: dagpauwoog, kleine vos en grote vos (Bron: Kars Veling)

Overwintervlinders worden wakker in warme huizen

Er zijn ook dagvlinders die als vlinder overwinteren. Dagpauwoog en kleine en grote vos zitten in holle bomen, in schuurtjes en bunkers, of bij u op zolder. Zij hebben dus niet veel met de sneeuw te maken. Wat wel een belangrijke factor is voor deze vlinders, is de temperatuur. Het is koud buiten en als een vlinder bij ons binnenshuis overwintert, zal deze, nu we de verwarming flink laten werken, door de warmte actief kunnen worden. Dat is uiteindelijk dodelijk. Ontwaken uit winterslaap kost ze veel energie en ze moeten nog tot in het voorjaar overleven. Mocht u een vlinder actief in huis tegenkomen, dan kunt u deze het beste koud wegzetten, bijvoorbeeld in een schuurtje of in een vlinderkastje.

Drie vlinders die vooral in takkenhopen en groenblijvende struiken overwinteren, v.l.n.r.: gehakkelde aurelia, citroenvlinder en atalanta (Bron: Kars Veling) Drie vlinders die vooral in takkenhopen en groenblijvende struiken overwinteren, v.l.n.r.: gehakkelde aurelia, citroenvlinder en atalanta (Bron: Kars Veling)

Overwinteren in een struik

Citroenvlinder in de sneeuw (Bron: Henk Allards) Citroenvlinder in de sneeuw (Bron: Henk Allards)

De citroenvlinder en de gehakkelde aurelia zitten in groenblijvende struiken, zoals klimop of conifeer of in stapels hout. Zij staan dus wel bloot aan de sneeuw, maar ze hebben er geen last van. Ze zitten totaal in rust, in winterslaap. Hun metabolisme is op een laag niveau, ze hebben vocht uit hun lichaam verwijderd en een vorm van antivries aangemaakt. Kou kunnen ze zo prima verdragen. Als er een laag sneeuw op de overwinteringsplek ligt, heeft dat geen enkel negatief effect. Een aantal jaren geleden kwamen er foto’s binnen van citroenvlinders die, zo leek het, dood op de sneeuw lagen. Ze waren uit hun overwinteringsplek gevallen. Later bleken ze toch nog te leven.

Voor de atalanta kan die sneeuw zelfs levensreddend zijn. Atalanta's overwinteren tegenwoordig ook in flinke aantallen in ons land, maar ze hebben geen winterslaap. Vroeger trokken ze naar zuidelijker streken, want tegen strenge kou kunnen ze niet goed. De atalanta’s die in rust zijn gegaan en die zijn bedekt onder een laag sneeuw zijn zo mooi geïsoleerd en zullen, ook als het boven de sneeuw 10 graden Celsius vriest, prima overleven.

Kortom: voor ons is de sneeuw soms lastig, maar de dagvlinders hebben er geen enkele moeite mee.

Tekst: Kars Veling, De Vlinderstichting
Beeld: Karin van Boggelen (leadfoto: citroenvlinders in de sneeuw); Kars Veling; Henk Allards

Citroenvlinder Dagpauwoog overwinteren