Nieuwsbericht

Droogte hakt erin bij de vlinders

dinsdag 25 augustus 2020

Het vlinderjaar zit er nog niet op, maar de tellingen geven nu al duidelijk aan dat de droogte van deze zomer flinke gevolgen voor de vlinders heeft gehad. Er zijn zeker winnaars, maar helaas nog meer verliezers. Veel vlinders hadden het al moeilijk door andere stressfactoren en de droogte doet daar nog een schepje bovenop. Voor verschillende toch al bedreigde soorten wordt de situatie kritiek.

Met het gematigde weer in juli leek het even of 2020 voor de vlinders milder zou uitpakken dan de afgelopen twee jaren van extreme droogte. Maar augustus zorgde alsnog voor een derde droogtejaar op rij. De tellingen van het landelijk meetnet vlinders geven inzicht in de veranderingen. De lopende tellingen geven al een eerste blik op de balans voor dit jaar. Vooral op de droogtegevoelige zandgronden werkt het neerslagtekort sterk door. Sommige soorten hebben ronduit geprofiteerd van de droogte en warmte. Hooibeestje, kleine vuurvlinder, bruin blauwtje en kleine parelmoervlinder zijn op veel plekken in grote aantallen gezien. Dit zijn soorten die heel flexibel zijn en aangepast zijn aan droge milieus. Opmerkelijk genoeg heeft het bedreigde gentiaanblauwtje dit jaar op de vochtige heide behoorlijk gevlogen, maar dat was alleen het geval op plekken waar de bodem nog vochtig genoeg bleef. Op de droge Veluwe was het ook voor deze soort een beroerd jaar.

Het aantal kommavlinders in de monitoringroutes, rood 2020, blauw gemiddelde van 1990-2019 (Bron: Landelijk meetnet vlinders)

Verdroging tegengaan

Helaas zijn sommige toch al bedreigde soorten verder in de verdrukking gekomen. De drie soorten vlinders van hoogvenen (veenhooibeestje, veenbesblauwtje en veenbesparelmoervlinder) zijn allemaal in lage aantallen gezien en ook soorten van stuifzand en droge heide waren schaars. De aantallen heivlinders en grote parelmoervlinders zijn nog maar een fractie van het langjarig gemiddelde en kommavlinders zijn er op veel plekken helemaal niet gezien. De kleine heivlinder is op de Veluwe gelukkig nog wel aanwezig, maar het lijkt voor deze soort amper mogelijk om nog terug te veren. De populaties van deze soorten waren door stikstofdepositie al verzwakt en het verdrogen van voedselplanten voor de rupsen en van bloemen voor de vlinders dreigt hen de nekslag te geven. Indirect zullen deze soorten op termijn zeker baat hebben bij het terugdringen van de overmaat aan stikstof. Maar op korte termijn is het vooral zaak dat volop wordt ingezet op het tegengaan van de verdroging. Nog steeds zijn veel maatregelen om de waterhuishouding op orde te brengen niet uitgevoerd. De droogte kan dus wel degelijk beter worden opgevangen. Voor zover het nog niet duidelijk was, geven de vlindertellingen nog eens aan: de prioriteit hiervoor is alleen maar hoger geworden!

Het meetnet vlinders is een onderdeel van het Landelijk Meetprogramma Vlinders dat wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van LNV en onderdeel is van het Netwerk Ecologische Monitoring.

BruinBlauwtje droogte Gentiaanblauwtje GroteParelmoervlinder Heivlinder Hooibeestje KleineParelmoervlinder KleineVuurvlinder Kommavlinder Stikstof Veenbesblauwtje Veenbesparelmoervlinder Veenhooibeestje zomer