BIMAG

Boeren tellen zelf vlinders

LTO Noord, BoerenNatuur en de Vlinderstichting hebben onder de noemer Boeren InsectenMonitoring Agrarische Gebieden (BIMAG) gezamelijk een programma opgezet om boeren zelf (dag- en nacht)vlinders te laten monitoren in het agrarisch gebied. In 2019 hebben er 21 boeren meegedaan en in 2020 is dit opgelopen tot 49 deelnemende boeren. Het doel is om in 2022 op 100 verschillende bedrijven vlinders te tellen.

Unieke samenwerking

In 2017 is uit meerjarig onderzoek duidelijk geworden dat de soorten insecten en met name de biomassa van insecten in de afgelopen decennia sterk is afgenomen. Vrijwel alle in Nederland beschikbare trends van insecten zijn grotendeels gebaseerd op waarnemingen uit natuurgebieden. Dit was voor LTO Noord, BoerenNatuur en De Vlinderstichting reden om te kijken hoe hier verandering in kan worden gebracht en met elkaar BIMAG te ontwikkelen.

Beter inzicht in biodiversiteit

Boeren meten zelf nachtvlinders met behulp van een special LedEmmer (Foto: LTO Noord) Boeren meten zelf nachtvlinders met behulp van een special LedEmmer (Foto: LTO Noord)

Project Boeren InsectenMonitoring Agrarische Gebieden (BIMAG)

Uitgangspunt van het BIMAG project is er in het agrarisch gebied samen met boeren dag- en nachtvlinders worden geteld. Met dit project worden boeren in staat gesteld om mee te werken aan meerjarig onderzoek naar insectenstanden in landbouwgebieden. Daarnaast wordt door het zelf uitvoeren van tellingen het perspectief van de boer meegenomen in biodiversteitsherstel.

Waarom doen agrarische ondernemers mee?

Veel agrarische ondernemers ondernemen al actie voor biodiversiteit op het erf. Het is tot dusver niet duidelijk welke positieve effecten deze maatregelen hebben op insectenpopulaties. Door middel van monitoring krijgen agrarische ondernemers beter inzicht wat goed werkt voor de biodiversiteit op uw erf en percelen. De Vlinderstichting en het CBS zijn aangesloten bij het project om de monitoringsdata te analyseren om zo (algemene) adviezen te geven over effectieve aanpassingen op het boerenerf en percelen. Op deze manier werken agrarische ondernemers zelf actief mee aan de versterking van biodiversiteit op het bedrijf.

Welke insectensoorten tellen boeren?

Agrarische deelnemers tellen zelf of met hulp van een vrijwilliger. Er worden twee insectensoortgroepen gemeten:

  1. Dagvlinders worden via een telroute geteld. Een telroute is maximaal een kilometer lang, een telling duurt ongeveer een kwartier. De route wordt eens per week gelopen conform het meetnet vlinders.
  2. Nachtvlinders worden via een LedEmmer geteld. Er worden minimaal eens per twee weken drie LedEmmers geplaatst. In de ochtend, wanneer de vlinders nog stil zitten, wordt elke indivuele nachtvlinder gefotografeerd. De foto's worden naar De Vlinderstichting gestuurd die ze op naam brengt en telt. De methodiek van het meetnet nachtvlinders wordt hier verder bij aangehouden.

Bent u een agrariër en wilt u deelnemen aan BIMAG?

Vul dan onderstaande gegevens in. Let op: we zoeken een gelijke verdeling over het land en verschillende type landgebruik en kunnen daardoor niet garanderen dat u ook mee kunt doen als u deze gegevens in heeft gevuld. Om verschillen door de tijd heen vast te stellen is het wenselijk dat er meerdere jaren geteld wordt. We handhaven de RVO regels voor de definitie van boer. De belangrijkste regel is dat er tenminste drie hectare grond in gebruik moet zijn. Omdat we voor de nachtvlinders op drie plekken het effect van een maatregel willen monitoren zoeken we deelnemers die een bepaalde natuurmaatregel op hun bedrijf hebben. Die kunnen we dan vergelijken met een LedEmmer op het erf en bij het reguliere stuk.

Eventueel inclusief provincie

Dit houdt in dat u in periode april – oktober eens in de twee weken nachtvlinders drie emmers neerzet en de volgende dag leeg haalt en de nachtvlinders op de foto zet. Dit duurt in totaal ongeveer 1,5 uur per keer.

Eens per week in de periode april – oktober een vaste route lopen die samen met iemand van De Vlinderstichting is uitgezet? Dit duurt per keer ongeveer 20 minuten en enige basiskennis van dagvlinders in handig, maar niet noodzakelijk.

Heeft u een vraag of bent bent u geïnteresseerd in insectenmonitoring en wilt u meer informatie over het project Boeren InsectenMonitoring Agrarische Gebieden (BIMAG)? Neem dan contact op met projectleider Jurriën van Deijk

Variatie in de hoeveelheid vlinders per avond

Per bedrijf worden drie LedEmmers geplaatst. Per avond is er veel variatie in de hoeveelheid vlinders die worden gevangen. Factoren die een rol spelen bij de hoeveelheid vlinders in de val zijn onder andere:

  • Lichtconcurrentie: Bij veel lichtvervuiling, bijvoorbeeld kunstlicht of de maan, worden minder vlinders gevangen. Met bewolking vang je dan vaak ook meer vlinders. De maan is dan niet zichtbaar en de temperatuur blijft ook vaak hoger.
  • Temperatuur: Nachtvlinders zijn koudbloedig. Dat betekent dat ze zich eerst op moeten warmen voordat ze kunnen vliegen. Dit doen ze door eerst hard met de vleugels te bewegen. Dit kost energie en de vlinders vliegen daarom minder onder bepaalde temperaturen. Hoe warmer het is hoe minder energie het kost en hoe meer vlinders je dus vangt.

 

Vrijwilligers gezocht!

De volgende boeren zijn op zoek naar een vrijwilliger die hun helpt bij het tellen van de (nacht)vlinders op hun erf. Wilt u helpen met het tellen?

Neem dan contact op met Jeroen

Meer leren over het herkennen van vlinders?

Op deze pagina zijn zoekkaarten te vinden van alle soorten dagvlinders. Lastig herkenbare groepjes worden ook beter toegelicht.

Handleidingen BIMAG

Instructiefilmpjes

Meer lezen over BIMAG

Nieuws