Trekvlinders

Vlinders uit het zuiden

We kennen allemaal wel trekvogels, die hier broeden en de winter in Afrika doorbrengen. Maar wist u dat er ook trekvlinders zijn? Begin mei is de tijd dat ze vanuit het zuiden ons land binnenkomen. Net als vogels kunnen trekvlinders vele duizenden kilometers vliegen!

Trekvlinders die je in Nederland kan zien zijn de atalanta, de distelvlinder, de oranje luzernevlinder, de gele luzernevlinder en de overdag actieve nachtvlinders gamma-uil en kolibrievlinder.

Enkele reis

Hoewel het merendeel van de vlinders de winter hier doorbrengt, veel als rups en pop en sommige als ei of vlinder, zijn er ook trekvlinders. Zij kunnen niet goed tegen vorst, en trekken daarom in het najaar weg gaan uit ons land. Ze vliegen naar zuidelijker streken, zoals Frankrijk, Portugal, Spanje of Marokko. Een individuele vlinder maakt een enkele reis: ze planten zich in Zuid-Europa voort en sterven vervolgens. De nakomelingen komen dan weer in het voorjaar onze kant op. Zij leggen eitjes in Nederland gaan dan dood. De cirkel is rond: de nakomelingen van de 'Nederlandse' vlinders trekken op hun beurt weer naar het zuiden. 

 

Trekvlinders en klimaatveradering

Een typisch voorbeeld voor een trekvlinder is de atalanta. Tot een jaar of twintig geleden trokken atalanta’s allemaal weg in september en oktober. Door de klimaatverandering zien we steeds vaker dat er atalanta’s hier de hele winter blijven. In zachte winters overleven ze dat ook. Maar flinke vorst kunnen ze niet overleven; in strenge winters vallen er dus veel slachtoffers.

Wind in de rug

De distelvlinder is ook een trekvlinder. Deze kan nog slechter tegen kou dan atalanta. Distelvlinders overwinteren vooral in Afrika en Marokko. De hoeveelheid distelvlinders die jaarlijks Nederland bereikt wisselt sterk. Er zijn topjaren: dan komen er in het voorjaar heel veel aan. Na de voortplanting kunnen we er dan in augustus vele duizenden te zien krijgen. In andere jaren halen maar erg weinig vlinders de overtocht van Afrika naar ons land en dan is het een schaarse soort waarvan je al blij bent dat je er in augustus een of twee te zien krijgt. Uit onderzoek blijkt dat hoge aantallen distelvlinders vaak samenvallen met veel Saharazand in Noord-Europa: vlinders hebben dan letterlijk de wind in de rug.  

Terugreis

Begin mei bereiken de eerste trekvlinders Nederland. Vaak zijn ze tot ver in het najaar te zien: ze drinken nectar op bloemen die in het najaar bloeien, en maken zich klaar voor hun terugreis naar Zuid- Europa. 

Monarchvlinders in Amerika

Monarchvlinder: koning onder de trekvlinders

De monarchvlinder leeft oorspronkelijk in grote delen van Amerika en is daar een bekende trekvlinder. ’s Zomers leeft hij in het noorden van Amerika en Canada. In het najaar trekt hij in groepen naar het zuiden waar hij overwintert in Florida, California en Mexico. Vooral in Mexico is die overwintering spectaculair, omdat vrijwel de hele Noord-Amerikaanse populatie in een heel klein gebiedje overwintert. Miljoenen vlinders zitten de enkele bomen, een ongelooflijk gezicht.