kantstipspanner Scopula ornata

In Nederland komt de kantstipspanner voor in de Noord-Hollandse duinen.
Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Sterrhinae / Scopula ornata
Groep
Nachtvlinder die nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed tot redelijk goed te determineren)
Zeldzaamheid

Zeldzaam. Wordt verspreid over het land slechts incidenteel waargenomen. De enige uitzondering hierop zijn de duinen tussen Egmond en Bloemendaal en de kalkgraslanden in Zuid-Limburg, waar deze soort iets minder zeldzaam lijkt te zijn. RL: gevoelig.

Rode lijst
gevoelig

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: 12-13 mm. Het meest opvallend bij deze spanner zijn de krijtwitte vleugels met het hoofdzakelijk grijs met bruine zoomveld dat geflankeerd wordt door een sierlijk golvende, in dikte wisselende zwartachtige buitenste dwarslijn. Er is weinig variatie. Soms is het grijs van het zoomveld heel licht en lijkt het zoomveld op het eerste gezicht alleen uit de tegen de buitenste dwarslijn gelegen bruine vlekken te bestaan.

Gelijkende soorten vlinder

Geen resultaten.

Gelijkende soorten rups

Lijkt op de lichte variant van de roomkleurige stipspanner (Scopula floslactata).
N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

roomkleurige stipspanner
Scopula floslactata

Levenscyclus

Rups: het hele jaar waar te nemen. De halfvolgroeide rups overwintert tussen het gras en verpopt zich in een losse cocon op de grond.

Waardplanten

Tijm en andere kruidachtige planten.

Habitat

Habitat: Vooral (kalk)graslanden.

Vliegtijd en gedrag

Half mei-eind augustus in twee generaties. De vlinders vliegen vanaf de schemering en komen in kleine aantallen op licht en op smeer. Overdag worden ze gemakkelijk opgejaagd uit het gras.

België

Zeer zeldzaam in Vlaanderen. Slechts enkele recente waarnemingen in Oost-Brabant (2012); vroeger ook waargenomen in Limburg. In Wallonië vrij zeldzaam en wijdverbreid ten zuiden van Samber en Maas; lokaal algemeen in de kalkstreek en de Gaume.

Mondiaal

Van Noord-Afrika, het Iberisch Schiereiland, West- en Midden-Europa inclusief de Britse eilanden tot Oost-Azië; in het noorden tot Zuid-Scandinavië en in het zuiden: Italië, de Balkan, Cyprus, Klein-Azië en de Kaukasus. Ook opgaven uit Noord-Iran (het Elburs gebergte), Kazachstan, Oezbekistan, Kirgisië en Tadzjikistan.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Lace Border
Duitse naam
Schmuck-Kleinspanner
Franse naam
la Phalène ornée
Oud Nederlandse naam
kantspanner
Synoniemen
Acidalia ornata, Acidalia ornataria
Toelichting Nederlandse naam

De stipspanners hebben een meer of minder duidelijke middenstip op voor- en ook vaak op achtervleugels. Nagenoeg alle Scopula's en Idaea's zijn stipspanners.
De achterrand van de vleugels lijkt een kanten kraagje.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Scopula: scopula = een kleine borstel. Bedoeld wordt een uitschuifbaar schubbenborsteltje op het scheenbeen van een aantal mannetjes van dit genus.
ornata: ornatus = versierd, hetgeen een omschrijving is van het uiterlijk van de vlinder.

Auteursnaam en jaartal
(Scopoli, 1763)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

gegolfde spanner
Hydria undulata

cipresspanner
Thera cupressata

loofboomdwergspanner
Eupithecia exiguata

sint-janskruidblokspanner
Aplocera efformata

gepluimde spanner
Colotois pennaria

silenedwergspanner
Eupithecia venosata

alle soorten uit deze familie