bretons spikkeldikkopje Pyrgus armoricanus

Het Bretons spikkeldikkopje heeft zich de laatste tien jaar in Duitsland flink uitgebreid
Familie
dikkopjes (HESPERIIDAE)
Onderfamilie
Pyrginae / Pyrgus armoricanus
Groep
Dagvlinder
Hoe moeilijk te herkennen
(moeilijk tot zeer moeilijk te determineren)
Zeldzaamheid

Lang was van het bretons spikkeldikkopje slechts één waarneming bekend: een mannetje in Bloemendaal (Noord-Holland), waarschijnlijk tussen 1890 en 1900. In 2013 werd geheel onverwacht een exemplaar gevonden in Twente. De vlinder heeft zich de laatste tien jaar in Duitsland flink uitgebreid.

Rode lijst

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: circa 13 mm. De vlekken op de bovenkant van de voorvleugel zijn enigszins afstekend en vertonen een ongeordend patroon; er liggen geen vlekken langs de achterrand. Op de bovenkant van de achtervleugel bevinden zich altijd twee rijen diffuse, bruingrijze vlekken die meestal goed opvallen. De onderkant van de achtervleugel is groenachtig of bruinachtig; de witte middenband is vrijwel volledig en heeft dichtbij de binnenrand van de vleugel een zeer kleine en daarna een grote, bijna ronde witte vlek.

Gelijkende soorten vlinder

Het kalkgraslanddikkopje en de aardbeivlinder zijn meestal iets kleiner. De aardbeivlinder heeft langs de achterrand van de bovenkant van de voorvleugel een rij ongeordende, kleine grijze vlekken.

aardbeivlinder
Pyrgus malvae
HESPERIIDAE: Pyrginae

kalkgraslanddikkopje
Spialia sertorius
HESPERIIDAE: Pyrginae

Vliegtijd en gedrag

Twee of drie generaties van mei tot en met september.. De vlinders voeden zich met nectar van verschillende kruiden.

Levenscyclus

Rups: begin juli-begin juni. De soort overwintert als jonge rups.

Waardplanten

Waardplanten diverse soorten ganzeriken, waaronder voorjaarsganzerik en vijfvingerkruid.

Habitat

(Half)open graslanden in duinen en droge, warme hellingen op kalkgrond.

Zeldzaamheid

Lang was van het bretons spikkeldikkopje slechts één waarneming bekend: een mannetje in Bloemendaal (Noord-Holland), waarschijnlijk tussen 1890 en 1900. In 2013 werd geheel onverwacht een exemplaar gevonden in Twente. De vlinder heeft zich de laatste tien jaar in Duitsland flink uitgebreid.

Mobiliteit

Het Bretons spikkeldikkopje wordt in de literatuur vermeld als honkvast.

België

Tot 1952 bekend uit de Vlaamse duinen. Sinds 2013 weer terug in België.

Mondiaal

Het Bretons spikkeldikkopje komt in een groot deel van Europa voor, maar is in Noordwest-Europa zeldzaam. Vroeger was het een zeer zeldzame standvlinder (vier plaatsen) van de Vlaamse Duinen maar daar is hij sinds 1952 verdwenen. Ook uit Wallonië is de soort verdwenen, maar in 2013 weer gemeld. De soort komt nog wel uiterst schaars voor in Denemarken en het zuiden van Zweden. De dichtstbijzijnde populaties leven op dit moment bij Duinkerken en in het Saarland. In 2003 heeft de soort zich in Duitsland uitgebreid, heeft recentelijk Saarland in bijna een jaar tijd gekoloniseerd en is ook flink toegenomen in Beieren.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande diagrammen tonen de veranderingen van de talrijkheid in de loop van de tijd. De gegevens zijn afkomstig uit het Landelijk Meetnet Vlinders (CBS / De Vlinderstichting) en de Nationale Databank Flora en Fauna.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in de Nationale Databank Flora en Fauna.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - 2015
Engelse naam
Oberthür's Skipper, Oberthür's Grizzled Skipper
Duitse naam
Zweibrütiger Puzzlefalter, Zweibrütiger Würfel-Dickkopffalter
Franse naam
l'Armoricain
Oud Nederlandse naam
oogvlekdikkopje
Synoniemen
Syrichtus armoricanus
Toelichting wetenschappelijke naam

Pyrgus: purgos is een toren op een muur, kantelen. Waarschijnlijk wordt de geblokte franje bedoeld. Ook zou mogelijk zijn dat het een vorm is van Pyrgi, een stad in de Peloponneses; dit is echter onwaarschijnlijk daar Hübner nooit aardrijkskundige namen gebruikte.
armoricanus: Armirica is de Latijnse naam voor Bretagne waar Rennes ligt.

Auteursnaam en jaartal
(Oberthür, 1910)

Nieuws

Tijdschriften

Soorten uit dezelfde familie dikkopjes (HESPERIIDAE)

spiegeldikkopje
Heteropterus morpheus

bont dikkopje
Carterocephalus palaemon

kaasjeskruiddikkopje
Carcharodus alceae

aardbeivlinder
Pyrgus malvae

dwergdikkopje
Thymelicus acteon

bruin dikkopje
Erynnis tages

alle soorten uit deze familie