Geschiedenis

In den beginne...

Landelijke Dagvlinderproject

In 1981 startte op de Landbouwhogeschool (LH) in Wageningen het Landelijk Dagvlinderproject (LDP). Met de hulp van ruim zeshonderd amateur-veldmedewerkers wordt een inventarisatie gemaakt van de dagvlinderstand in Nederland. Dankzij financiële steun van het Prins Bernhardfonds kon Wim Geraedts als coördinator worden aangesteld. Er werd begonnen met het opnemen van de collecties in musea en van particulieren, maar ook werden er, via artikelen en via radio en TV, mensen geworven om daadwerkelijk vlinders in het veld te gaan ontdekken en doorgeven.

Waarnemingen verzamelen

Er werd een voorzichtige start gemaakt met het ‘verponsen’ van al die waarnemingen, maar er was nog erg veel handwerk bij. Op de Vakgroep Natuurbeheer van de LH waren onder begeleiding van Jan van der Made ook studenten actief met vlinderonderzoek bezig. Zij leverden ook een belangrijke bijdrage aan de kennis over de vlinders in die tijd. Het waren voornamelijk pro-deo-medewerkers -zoals de vrijwilligers genoemd werden- en studenten die de tent draaiende hielden, hoewel het Ministerie van Landbouw de financiering voor de coördinator voor de komende drie jaar had gefinancierd. 

1983: Officiële oprichting De Vlinderstichting

In 1983 besloten Jan van der Made, Wim Geraedts en Frits Bink, lid van de begeleidingscommissie van het LDP, tot de oprichting van de Stichting Vlinderonderzoek, zoals de doopnaam luidde. Al gauw werd alleen nog maar de roepnaam De Vlinderstichting gebruikt, waarbij de hoofdletter D steeds sterk werd benadrukt.

Ironisch genoeg bleek dit het eerste jaar dat de moerasparelmoervlinder in Nederland niet meer werd gezien en het laatste jaar dat er een vals heideblauwtje werd ontdekt.

1986: Tijdschrift Vlinders

Hoewel het tijdschrift Vlinders nog niet zo oud is als De Vlinderstichting zelf, gaat het ook al weer een flink aantal jaren mee. De allereerste Vlinders verscheen in 1986. 

Met de hand

De eerste nummers werden boven op de zolder van het Bijenhuis in elkaar gezet en dat was nog het echte vormgeven. Met plakletters werden zorgvuldig de titels en de paginanummering gemaakt, de teksten op een electrische typemachine getikt en alles netjes handmatig in elkaar geplakt.

Veelzijdig

Tegenwoordig is het tijdschrift full colour, en komt ieder kwartaal bij donateurs in de bus. Veruit de meeste artikelen in Vlinders gaan over dagvlinders maar er zijn ook veel artikelen verschenen met als thema voorlichting en educatie. Maar ook  nachtvlinders en libellen komen regelmatig aan bod. 

1989: Landelijk vlinderjaar

Aandacht voor vlinders

1989 werd uitgeroepen tot Landelijk Vlinderjaar. In april was er een groot internationaal congres, waarbij de toenmalige minister Braks van Landbouw aanwezig was om naast het congres, ook het vlinderjaar officieel te openen. In opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedsel werd het Beschermingsplan Dagvlinders geschreven en verschee nde eerste atlas. Er werden lezingen gegeven, lessen op school verzorgd, een oranjetipjes waarnemingenactie uitgevoerd, cursussen gegeven aan gemeenten en met beheerders van natuurgebieden op pad gegaan om deze uit te leggen op welke manier ze in hun beheer rekening kunnen houden met de aanwezige kwetsbare vlindersoorten.

Onderzoek, voorlichting en educatie

Typisch De Vlinderstichting, een combinatie van onderzoek, voorlichting en educatie, waarbij bijna wekelijks er wat over te vinden was in de regionale pers. En zo’n groot project kon niet alleen door vrijwilligers getrokken worden en dus werden de eerste ‘vaste’ medewerkers aangesteld. De Vlinderstichting onderging een professionaliseringsslag. 

Typisch De Vlinderstichting, een combinatie van onderzoek, voorlichting en educatie

1990: De Vlinderstichting groeit

De Vlinderstichting groeit

Het aantal medewerkers groeide gestaag en al gauw was duidelijk dat de zolder van het Bijenhuis te klein werd. In 1990 werd verhuisd naar de Mennonietenweg, waar we een echt kantoorpand betrokken. In dat pand zitten we nu nog steeds!

Start Monitoring

In 1990 start het monitoringproject dagvlinders -  tegenwoordig Meetnet Dagvlinders – dat wordt uitgevoerd samen met het Centraal Bureau voor de statistiek.  

Herintroductie pimpernelblauwtje

Een belangrijk moment in 1990 was de herintroductie van pimpernelblauwtje en donker pimpernelblauwtje in de Moerputten. 

1992 -1998 Nachtvlinders

Nachtvlinders in het zonnetje

Onderzoek

Vanaf 1992 gaat De Vlinderstichting zich ook bezighouden met nachtvlinderonderzoek.

Publiekscampagne

In 1998 vindt – in samenwerking met KNNV en de jeugdnatuurbonden - de publieksactie Nachtvlinders in het Zonnetje plaats. Iedereen wordt opgeroepen naar dagactieve nachtvlinders te kijken en waarnemingen door te geven.

1995 - 1996: Rode Lijst en Actieplan

In 1995 wordt de Rode Lijst Dagvlinders gepresenteerd door het ministerie van LNV. Op dat moment waren 17 van de 70 soorten die voorheen in Nederland voorkwamen, waren verdwenen en nog eens 30 soorten waren bedreigd. Een daarvan is de grote vuurvlinder. Daarom wordt in 1996 een actieplan uitgebracht met daarin de maatregelen die moeten worden genomen om te voorkomen dat de grote vuurvlinder Batava uit ons land – en daarmee wereldwijd– zal verdwijnen.

1999: Herstelplan dagvlinders

De Vlinderstichting gaat zich vanaf 1997 ook inzetten voor de bescherming van libellen, een anders soortgroep waar het heel slecht mee gaat.

In 1999 brengt De Vlinderstichting het Herstelplan Dagvlinders uit. Hierin wordt een beroep gedaan op beleidsmakers en terreinbeheerders om samen met De vlinderstichting behoud en herstel van de vlinderstand te realiseren.

Memoires

Jan van der Made, mede-oprichter en oud-directeur van De Vlinderstichting: "Wanneer ik aan De Vlinderstichting denk, denk ik allereerst aan de vele medewerkers die  hun bijdrage voor de bescherming van vlinders en libellen hebben geleverd. De vele honderdenvrijwilligers in het veld en de tientallen mensen op het kantoor. Zonder hun enthousiasme, gedrevenheid en vakkennis zou de vlinders en libellen niet zo'n aandacht hebben gekregen. "

Uit: 25 jaar op de bres voor vlinders en libellen

"En uiteraard denk ik terug aan de beginjaren en het Vlinderjaar 1989, waarbij vooral vrijwilligers waren betrokken. Het hele land doorreizen om natuurliefhebbers te overtuigen om mee te doen aan de eerste atlas, veldwerk verrichten, hokken vullen maar ook het uitdragen van de boodschap. Uitleggen dat vlinders insecten zijn, dat rupsen ook bij vlinders horen, dat het slecht gaat met de vlinders in Nederland en dat zij belangrijke graadmeters zijn voor de kwaliteit van natuur en landschap. Medewerkers sjeesden het hele land door voor het verzorgen van cursussen en lezingen voor de meest uiteenlopende groepen.

Geen vlinder minder! dat was de boodschap en hoe dat moest daar was natuurlijk een duidelijk antwoord op.

Niet alle ambitieuze doelen uit de beginperiode zijn gehaald. Wel is duidelijk dat zonder de inspanning van de stichting de vlinderstand er aanmerkelijk slechter voor zou staan. Vlinders en libellen behoren tot nu de standaarduitrusting van de natuurbeheerder. Adviezen worden steeds beter door onderzoek onderbouwd. Nog voortdurend worden de leefgebieden van vlinders en libellen in Nederland en in Europa bedreigd. Er blijft nog heel veel werk te doen."

2004: Europese bescherming

Grenzen worden gezocht en overschreden. Letterlijk zelfs, want De Vlinderstichting werkt nu ook aan Europese projecten en is een van de belangrijkste partners in een Europees samenwerkingsverband, Butterfly Conservation Europe.

2006: Nieuwe Atlas Dagvlinders

De Nieuwe Atlas Dagvlinders, waaraan zes jaar is gewerkt, verschijnt in 2006. Een werk om trots op tye zijn: het beschrijft alle 106 soorten dagvlinders van Nederland en laat zien welke eisen de vlinders stellen aan het landschap. Per soort alles over herkenning, verspreiding, leefwijze, ecologie, bescherming en beheer. Maar de essentie zijn de verspreidingskaartjes voor Nederland en kaartjes waarop de verandering in voorkomen over Europa staat. 

2008: De Vlinderstichting 25 jaar

Groot feest in 2008: De Vlinderstichting bestaat 25 jaar! Ter gelegenheid daarvan werd een extra uitgave van het tijdschrift Vlinders uitgebracht.

 

2010: Tienvoor12!

In 2010 luidt De Vlinderstichting opnieuw de noodklok: het gaat met een aantal soorten zo slecht dat er de campagne Tienvoor12! wordt gestart met als doel voor de twaalf meest bedreigde soorten binnen tien jaar weer aan tien populaties te helpen.

2013: Idylle

Vanaf 2013 kon dankzij de Nationale Postcodeloterij het project Idylle – voorvlinders, bijen en mensen – van start gaan. In vier jaar zijn op vijftig plaatsen in Nederland idylles ingericht en er zullen er nog vele volgen.