geoogde bandspanner Xanthorhoe montanata

Kan in diverse vochtige biotopen, zoals bospaden, moerassen, graslanden, en ook in tuinen voorkomen.
Familie
spanners (GEOMETRIDAE)
Onderfamilie
Larentiinae / Xanthorhoe montanata
Groep
Nachtvlinder die zowel dagactief als nachtactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed tot redelijk goed te determineren)
Zeldzaamheid

Zeer algemeen. Komt verspreid over het hele land voor. RL: niet bedreigd.

Rode lijst
niet bedreigd

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken

Kenmerk: Voorvleugellengte: 14-17 mm. Deze nogal variabele bandspanner heeft kenmerkend witte tot crèmekleurige vleugels waarover een onregelmatig gevormde middenband loopt. De achtervleugel toont de middenband slechts vaag en is daardoor meer effen gekleurd. Op de voorvleugel is in de band, dicht bij de voorrand, meestal een wit veld aanwezig met daarin een doorgaans duidelijk zichtbare zwarte middenstip. De kleur en de breedte van de middenband variëren; doorgaans zijn er twee bruine randzones met donkere dwarslijnen en een grijsachtig blauwe middenzone. Soms is deze laatste zeer licht van kleur en komt deze min of meer overeen met de grondkleur zodat er sprake lijkt van twee los van elkaar liggende smalle bruine dwarsbanden. Soms echter is de middenband als geheel juist sterk donker gekleurd en kan deze in incidentele gevallen zelfs één brede zwartachtige band vormen. Een bijna altijd zichtbaar kenmerk is de zwartachtige punt aan de buitenzijde van de middenband.

Gelijkende soorten vlinder

Zie de zwartbandspanner (X. fluctuata).

Gelijkende soorten vlinder

zwartbandspanner
Xanthorhoe fluctuata

Gelijkende soorten rups

Springzaadbandspanner (Xanthorhoe biriviata), koolbandspanner (Xanthorhoe designata), bruine vierbandspanner (Xanthorhoe spadicearia), vierbandspanner (Xanthorhoe ferrugata), grote vierbandspanner (Xanthorhoe quadrifasiata), zwartbandspanner (Xanthorhoe fluctuata), scherphoekbandspanner (Euphyia unangulata) en egale bosrankspanner (Horisme tersata).
N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

koolbandspanner
Xanthorhoe designata

bruine vierbandspanner
Xanthorhoe spadicearia

vierbandspanner
Xanthorhoe ferrugata

grote vierbandspanner
Xanthorhoe quadrifasiata

zwartbandspanner
Xanthorhoe fluctuata

scherphoekbandspanner
Euphyia unangulata

egale bosrankspanner
Horisme tersata

springzaadbandspanner
Xanthorhoe biriviata

Levenscyclus

Rups: augustus-mei. De soort overwintert als rups en verpopt zich in een cocon in losse aarde.

Waardplanten

Diverse kruidachtige planten en struiken.

Habitat

Habitat: Vooral vochtige plaatsen met hoge kruidenvegetaties, zoals brede bospaden, moerassen, graslanden, struwelen, duinen en heiden; ook tuinen.

Vliegtijd en gedrag

Begin mei-eind juli in één generatie; in zeer gunstige jaren soms een tweede generatie. De vlinders zijn overdag gemakkelijk uit de vegetatie op te jagen. Ze vliegen vaak talrijk in de schemering, maar ook laat in de nacht en komen op licht.

België

Vrij algemeen in het hele land.

Mondiaal

Van Spanje, Frankrijk, Midden- en West-Europa inclusief de Britse eilanden oostwaarts tot de Oeral; in het noorden tot boven de poolcirkel en tot in Noord-Siberië (ssp. lapponica Staudinger, 1871), in het zuiden de westelijke Middellandse Zee-eilanden, Italië, de Balkan, Klein-Azië tot westelijk Centraal-Azië. Ook in Noord-Amerika (Ferguson 1983).

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in het waarnemingbestand Noctua. Hoe die berekeningen worden uitgevoerd staat te lezen op de pagina De berekeningen.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Silver-ground Carpet
Duitse naam
Schwarzbraunbinden-Blattspanner
Franse naam
la Mélanthie montagnarde
Synoniemen
Larentia montanata, Cidaria montanata, Melanthia montanata, Melanippe montanata
Toelichting Nederlandse naam

De bandspanners hebben een bandtekening dwars over de vleugels.
Alle zeven Xanthoroe-soorten zijn bij de bandspanners ingedeeld; het oog moet gezocht worden in de diepzwarte vlek op een wit veld middenop de voorvleugels.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Xanthorhoe: xanthos = geel en rhoe = een stroom, een rivier; verwijzend naar de gelige kronkellijnen die een aantal soorten van dit genus kenmerken.
montanata: montanus = met bergen. Het is mogelijk dat de soort plaatselijk in bergen voorkomt, maar dat is niet kenmerkend.

Auteursnaam en jaartal
(Denis & Schiffermüller, 1775)

Nieuws

Geen resultaten.

Tijdschriften

Geen resultaten.

Projecten

Geen resultaten.

Soorten uit dezelfde familie spanners (GEOMETRIDAE)

lieveling
Timandra comae

gehoekte schimmelspanner
Dysstroma citrata

silenedwergspanner
Eupithecia venosata

kleine zomervlinder
Hemithea aestivaria

schaduwstipspanner
Idaea rusticata

alle soorten uit deze familie