populierenwespvlinder Paranthrene tabaniformis

De populierenwespvlinder onderscheidt zich van de andere wespvlinders in de Benelux door de grotendeels ondoorzichtige donkere voorvleugel.
Familie
wespvlinders (SESIIDAE)
Onderfamilie
Sesiinae / Paranthrene tabaniformis
Groep
Nachtvlinder die dagactief is
Hoe moeilijk te herkennen
(goed tot redelijk goed te determineren)
Zeldzaamheid

Vrij zeldzaam. Een weinig waargenomen, maar vermoedelijk vrij gewone soort die verspreid over het land voorkomt en op sommige plaatsen talrijk is. Blijkt bij onderzoek met feromoonvallen massaal voor te komen in populierenplantages in bijvoorbeeld Flevoland; zonder feromoonpreparaten is deze soort echter moeilijk te vinden. RL: bedreigd.

Rode lijst
bedreigd

Verspreiding
Vliegtijd
Kenmerken vlinder

Voorvleugellengte: 14 mm. Een wespvlinder die diverse kenmerken gemeen heeft met andere soorten maar te onderscheiden is van alle andere Nederlandse wespvlinders door de grotendeels ondoorzichtige, donkere bruin getinte voorvleugel.

Gelijkende soorten rups

Frambozenglasvlinder (Pennisetia hylaeiformis), hoornaarvlinder (Sesia apiformis), gekraagde wespvlinder (Sesia bembeciformis), elzenwespvlinder (Synanthedon spheciformis), berkenglasvlinder (Synanthedon culiciformis), wilgenwespvlinder (Synanthedon formicaeformis), eikenwespvlinder (Synanthedon vespiformis), appelglasvlinder (Synanthedon myopaeformis), bessenglasvlinder (Synanthedon tipuliformis), klaverwespvlinder (Bembecia ichneumoniformis), wolfsmelkwespvlinder (Chamaesphecia tenthrediniformis) en schijn-wolfsmelkwespvlinder (Chamaesphecia empiformis).
N.B.: vergelijk behalve de uiterlijke kenmerken ook de tijd van het jaar waarin de rupsen voorkomen, het habitat en de waardplant(en).

appelglasvlinder
Synanthedon myopaeformis
SESIIDAE: Sesiinae

frambozenglasvlinder
Pennisetia hylaeiformis
SESIIDAE: Sesiinae

berkenglasvlinder
Synanthedon culiciformis
SESIIDAE: Sesiinae

eikenwespvlinder
Synanthedon vespiformis
SESIIDAE: Sesiinae

wolfsmelkwespvlinder
Chamaesphecia tenthrediniformis
SESIIDAE: Sesiinae

schijn-wolfsmelkwespvlinder
Chamaesphecia empiformis
SESIIDAE: Sesiinae

hoornaarvlinder
Sesia apiformis
SESIIDAE: Sesiinae

elzenwespvlinder
Synanthedon spheciformis
SESIIDAE: Sesiinae

wilgenwespvlinder
Synanthedon formicaeformis
SESIIDAE: Sesiinae

bessenglasvlinder
Synanthedon tipuliformis
SESIIDAE: Sesiinae

klaverwespvlinder
Bembecia ichneumoniformis
SESIIDAE: Sesiinae

gekraagde wespvlinder
Sesia bembeciformis
SESIIDAE: Sesiinae

Levenscyclus

Rups: juli-mei. De rups overwintert tweemaal. Meestal worden de eieren gelegd in een twijgoksel of op een bladrand van de waardplant. De rupsen boren zich bij voorkeur een twijg in op plaatsen waar de bast is beschadigd. Van daaruit wordt een tunnel door het binnenste van de twijg geboord waarbij een spoelvormige gal ontstaat waarin de rups overwintert en zich in mei verpopt. De eieren kunnen ook op de stam worden afgezet; in dat geval foerageert de rups onder de bast of in de wortels en verpopt zich net onder de bast.

Waardplanten

Vooral populier; bij afwezigheid van populier soms wilg.

Habitat

Lanen en bossen met populieren; soms ook wilgenstruwelen.

Vliegtijd en gedrag

Juni-juli in één generatie, met een uitloop tot begin september. De vlinders worden geregeld op bloemen aangetroffen en kunnen gemakkelijk worden gelokt met feromoonpreparaten.

België

Vrij algemeen in het hele land. Lokaal in hoge aantallen.

Mondiaal

Van Noord-Afrika via het Iberisch schiereiland, West-, Midden- en Zuid-Europa en via de gematigde zone naar het oosten tot Centraal- en Oost-Azië. Naar het zuiden via het Middellandse Zeegebied en Voor-Azië tot de westrand van de Himalaya. Naar het noorden tot in Zuid-Scandinavië. Komt ook in de VS en Zuid-Canada voor.

Trend op lange en korte termijn
Onderstaande grafieken tonen de verandering in de talrijkheid van de soort in de loop van de tijd. De eerste grafiek geeft het verloop over de hele periode waarvan we waarnemingen hebben. Omdat de oude gegevens vaak niet erg nauwkeurig zijn (geen aantallen) en incompleet (nadruk op zeldzame soorten) wordt hier de presentie afgebeeld. De tweede grafiek laat het verloop zien van de prestatie van de soort in de laatste dertig jaar. Wat presentie en prestatie precies zijn, en hoe ze worden berekend kunt u lezen op de pagina De berekeningen.
Verspreiding in Nederland in vier perioden
Onderstaande kaartjes tonen de verspreiding binnen Nederland in vier perioden. Hoe groter en donkerder een stip, des te groter was de presentie van een soort in het desbetreffende uurhok (5x5 kilometerhok). Presentie geeft aan in welke mate een soort is over- of ondervertegenwoordigd ten opzichte van de (macronachtvlinder-)fauna als geheel. De berekeningen zijn gebaseerd op gegevens in de Nationale Databank Flora en Fauna.
voor 1950
1950 - 1979
1980 - 1999
2000 - feb 2016
Zeldzaamheid
Engelse naam
Dusky Clearwing
Duitse naam
Kleiner Pappel-Glasflügler
Oud Nederlandse naam
daasvlinder, populierenglasvlinder
Synoniemen
Sciapteron tabaniformis, Sesia asiliformis
Toelichting Nederlandse naam

Een aantal soorten binnen de Sesiidae-familie heeft veel gelijkenis met wespen vandaar dat zeven soorten binnen deze familie met wespvlinder worden aangeduid.
De rups van deze soort leeft op populier of wilg.

Meer over Nederlandse namen

Toelichting wetenschappelijke naam

Paranthrene: para = naast, lijkend op en anthrene is een horzel, een gelijkenis met enige fantasie.
tabaniformis: tabanus is een paardenvlieg en formis, forma = lijkt op.

Auteursnaam en jaartal
(Rottemburg, 1775)

Actualiteiten

Ontdek meer

Blijf op de hoogte

Ontvang vlindernieuws

Soorten uit dezelfde familie wespvlinders (SESIIDAE)

populierenwespvlinder
Paranthrene tabaniformis

wilgenwespvlinder
Synanthedon formicaeformis

berkenglasvlinder
Synanthedon culiciformis

gekraagde wespvlinder
Sesia bembeciformis

hoornaarvlinder
Sesia apiformis

bessenglasvlinder
Synanthedon tipuliformis

alle soorten uit deze familie